۰۹:۳۵ - ۰۴ ارديبهشت ۱۳۹۵ - 23 April 2016
کد خبر: ۳۸۳۵۸
مسعود مصفا، دبیر هیئت‌مدیره نظام مهندسی ساختمان هرمزگان
صما- عملیات ساختمانی مطابق بند 12-1-3-1 مبحث دوازدهم مقررات ملی ساختمان به هرگونه احداث بناهای موقت و دائم، توسعه، تخریب، خاک‌برداری، تعمیر اساسی، تقویت بنا و... اطلاق میشود.

در انجام این عملیات ساختمانی، اشخاص متعددی در کارگاه‌های ساختمانی حضور دارند که هریک دارای نقش نظارتی یا اجرایی خاص خود هستند و در قوانین و آیین‌نامه‌های مختلف برای هریک، وظایف و مسئولیت‌هایی تعریف شده است.

بنابراین، اگر آنان در انجام مسئولیت‌های حرفه‌ای و قانونی خود سهل‌انگاری کنند و خساراتی اعم از جانی و مادی به سایر اشخاص وارد شود، بر اساس مبانی مختلف قانونی مسئول جبران خسارت خواهند بود.

با توجه به اینکه ضوابط مربوط به ایمنی و حفاظت کار در حین اجرا در قالب دو آیین‌نامه اجرایی تحت عنوان «آیین‌نامه حفاظت کارگاه‌های ساختمانی و مبحث دوازدهم مقررات ملی ساختمان» ارائه شده و ملاک عمل نظریات کارشناسی و حقوقی است، در ادامه به

معرفی اشخاص دخیل، مسئولیت‌ها و تطابق آییننامهها پرداخته شده است.

مبنای تعاریف در این یادداشت، مباحث مقررات ملی ساختمان است و تطابق و نتیجه‌گیری نهایی با درنظرگرفتن آیین‌‌نامه حفاظت کارگاه‌های ساختمانی صورت گرفته است.

اشخاص دخیل در عملیات ساختمانی

صاحب‌‌کار: شخصی حقیقی یا حقوقی که مالک یا قائم‌مقام قانونی مالک کارگاه ساختمانی است.

کارفرما: شخصی حقیقی یا حقوقی که یک یا چند کارگر را در کارگاه ساختمانی به کار می‌گمارد؛ اعم از اینکه پیمانکار.

اصلی )سازنده(: پیمانکار جزء یا صاحب کار.

سازنده (مجری): شخصی حقیقی یا حقوقی دارای پروانه اشتغال به کار که اجرای عملیات ساختمانی را مطابق قراردادی با صاحب کار بر عهده دارد. منظور از واژه پیمانکار اصلی در آیین‌نامه حفاظت کارگاه‌های ساختمانی همان سازنده یا مجری اشاره شده در مباحث مقررات

ملی ساختمان است.

پیمانکار: شخصی حقیقی یا حقوقی که به‌عنوان پیمانکار جزء یا فرعی اجرای قسمتی از عملیات ساختمانی را بر طبق قرارداد کتبی با سازنده عهده‌دار است.

مهندس ناظر: شخصی حقیقی یا حقوقی دارای پروانه اشتغال به کار که بر اجرای صحیح عملیات ساختمانی نظارت می‌کند.

تکالیف و مسئولیت‌های قانونی

در مباحث مقررات ملی ساختمان، علی‌الخصوص مبحث دوم و دوازدهم و در آیین‌نامه حفاظت کارگاه‌های ساختمانی، تکالیفی درخصوص ایمنی در کارگاه‌های ساختمانی بر عهده هریک از اشخاص دخیل نهاده که ضروری است به آنها پرداخته شود.

در بند 12-1-3-10 مبحث دوازدهم مقررات ملی ساختمان آورده شده است صاحبکار مسئولیت ایمنی، بهداشت کار و حفاظت محیط زیست مربوط به آن را بر طبق قرارداد کتبی به سازنده )مجری یا پیمانکار اصلی ( واگذار می‌کند. در بند 12-1-5-1 نیز سازنده (مجری یا پیمانکار اصلی) موظف به حفظ و تأمین ایمنی در کارگاه ساختمانی است. مشابه آن در بند 1-4-4 مبحث دوم مقررات ملی ساختمان، رعایت اصول ایمنی و حفاظت کارگاه و مسائل زیست‌محیطی به عهده مجری گذاشته شده است.

از سوی دیگر، در ماده 4 آییننامه حفاظت کارگاه‌های ساختمانی نیز به این مورد اشاره شده و به صراحت بیان نموده که: «هرگاه صاحب‌کار اجرای کلیه عملیات ساختمانی از ابتدا تا پایان کار را به یک پیمانکار محول نماید، پیمانکار مسئول اجرای مقررات این آیین‌نامه در کارگاه خواهد بود.»

مهندس ناظر بنا بر تعریف قانونی و وظایف تعریف‌شده، شخصی است صاحب صلاحیت که باید بر عملیات اجرایی ساختمانی که تحت نظارت آنها احداث می‌گردد، از لحاظ انطباق ساختمان با مشخصات مندرج در پروانه و نقشه‌ها و محاسبات فنی ضمیمه آن و مقررات ملی

ساختمان نظارت کرده و در پایان کار، مطابقت عملیات اجرایی ساختمان را با مدارک فوق گواهی دهند. بنابراین، مهندسان ناظر، مقیم در کارگاه نیستند و نظارت آنان صرفاً جنبه کنترلی دارد و باید در صورت مشاهده نواقص یا نقض از مقررات ملی ساختمان،

گزارش خود را به مراجع ذی‌صلاح ارسال کنند. درخصوص موضوع این یادداشت و تکالیف ایمنی وارد بر مهندسان ناظر، می‌توان به بند 8-5-1-12 مبحث دوازدهم مقررات ملی ساختمان اشاره نمود که: «مهندس ناظر موظف به نظارت بر اجرای مقررات این مبحث در

عملیات ساختمانی است و در صورتی که مواردی خلاف این مبحث مشاهده نماید، باید ضمن تذکر کتبی به سازنده (مجری یا پیمانکار اصلی) مراتب را به مرجع رسمی ساختمان اعلام نماید.»

متذکر می‌گردد در ماده 7 آیین‌نامه حفاظت کارگاه‌های ساختمانی نیز به‌صورت

مشابه اشاره شده و ناظر را موظف به ابلاغ فوری خطر وقوع حادثه به کارفرما، اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی و مرجع صدور پروانه ساختمان اعلام کرده است.

نتیجه‌گیری

با توجه به موارد قانونی اشاره‌شده و صراحت ماده 3 تا 6 آیین‌نامه حفاظت کارگاه‌های ساختمانی مصوب وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، مسئولیت مستقیم اجرای آیین‌نامه اشاره‌شده بر اساس مواد 12 و 15 قانون کار بر عهده کارفرما است. خود کارفرما نیز می‌تواند صاحب‌کار، پیمانکار اصلی یا فرعی باشد و در صورت محول‌کردن کل کار یا بخشی از کار به پیمانکار اصلی یا جزء، این مسئولیت به نام‌بردگان انتقال پیدا کرده و صاحب‌کار مسئول هماهنگی بین آنان خواهد بود و در بندهای 1-5-1-12 تا 12-1-5-4 مبحث دوازدهم مقررات ملی ساختمان نیز عیناً به آن اشاره شده است.

بنابراین، در یک کلام می‌توان گفت: «مسئولیت مستقیم حفظ، تأمین و اجرای مقررات ایمنی در کارگاه‌های ساختمانی بر عهده کارفرما یا سازنده (مجری یا پیمانکار اصلی) است و مهندسان ناظر صرفاً نقش نظارتی داشته و مسئول اعلام گزارش به‌موقع است.»

توصیه‌ها

بعضاً مشاهده شده است تفسیرهای مختلفی از شرح وظایف و مسئولیت‌های قانونی در این خصوص شده و اغلب مهندسان ناظر به دلیل ناآگاهی یا ارائه‌نکردن گزارش به‌موقع موارد ایمنی به مراجع ذی‌صلاح، مسئول جبران خسارت وارده ناشی از وقوع حادثه در کارگاه ساختمانی تحت نطارت خود خواهند شد از آنجایی که گمان اغلب افراد این است که در حادثه‌های ایمنی بهجز صاحب‌کار و ناظر شخص دیگری مسئول نیست. این در صورتی است که مسئولیت اصلی بر عهده صاحب‌کار و پیمانکار است. بنابراین، پیشنهاد می‌شود مهندسان ناظر به این مهم دقت کرده و همواره با وارسی و بازدیدهای مکرر از پروژه‌های تحت نظارت خود، موارد رعایت‌نکردن مسائل ایمنی در کارگاه‌های ساختمانی را به مرجع صدور پروانه (شهرداری‌ها)، اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی محل و سازمان نظام مهندسی ساختمان استان اعلام کنند.

در آخر یادآور می‌شود صرفاً اخذ تعهد کتبی از صاحب‌ کار یا پیمانکار توسط مهندسان ناظر، رافع مسئولیت ایشان نیست و همچنان مسئولیت مدنی ناشی از فعالیت حرفه‌ای و وظیفه عمومی مهندسان ناظر، به قوت خود باقی است.

r_sar مطالب مرتبط r_sar
نام:
ایمیل:
* نظر:
r_sar پربحث ترین r_sar
r_sar دیگر اخبار گروه r_sar