۱۰:۱۸ - ۰۱ دی ۱۳۹۵ - 21 December 2016
کد خبر: ۴۲۸۲۷
در گفت‌و گوی «صما» با صدرهاشمی نژاد مطرح شد:
محمد صدر هاشمی نژاد، فعال اقتصادی و از بزرگترین پیمانکاران راه‌سازی و سدسازی کشور با انتقاد از اشکالات بنیادی اقتصاد ایران می‌گوید: «در بخش ساختمان پروژه‌های بزرگ ساختمانی در دست یکسری انحصارات است و صرفا شرکت‌های خصولتی و شرکت‌های مرتبط با دستگاه‌های دولتی و حکومتی در این عرصه تاخت‌وتاز می کنند و بخش خصوصی در کشور به رسمیت شناخته نشده است.»

مشروح مصاحبه «صما» با اولین صادرکننده خدمات فنی و مهندسی کشور، به شرح ذیل است:

در حال حاضر وضعیت اقتصادی ایران را چگونه ارزیابی می کنید؟

اقتصاد ایران اشکالات بنیادی دارد و به نظر می رسد که مسئولان و دست اندرکاران ذیربط نمی خواهند به این حوزه ورود کنند. چون فکر می کنند که نمی توانند آن را حل کنند و یا چون فکر می کنند که بعضی ها نمی خواهند این مسائل حل شود.

بنابراین مادامی که ما به حوزه حل مشکلات اقتصادی ایران ورود نکنیم، از مخمصه نوسان نرخ دلار و تورم و رکود و بیکاری خلاص نخواهیم شد. یک زمانی رئیس جمهوری دولت قبل طرحی به نام طرح تحول اقتصادی ارائه و در این طرح عنوان کرد که قصد دارد سیستم بانکی، گمرک، بیمه، توزیع و... را نظام مند کند. از من برای نظرخواهی درخصوص این طرح دعوت شد و من در حضور جمعی و خود رئیس جمهور اعلام کردم که حتی اگر همه موارد مندرج در این طرح تحول اقتصادی که بخشی از آن وظیفه دولت و بخشی هم وظیفه مردم است، انجام شود؛ باز طرح تحول اقتصادی در این مملکت شکل نمی گیرد.

تحول اقتصادی در یک عبارت خلاصه شده است و آن اینکه کار مردم را باید خود مردم انجام دهند. مادامی که این همه شرکت های دولتی و تصمیم گیر دولتی و این همه شرکت‌های مستقیم و غیرمستقیم وابسته به انحصارات داشته باشیم، غیرممکن است که تحول اقتصادی در این کشور صورت بگیرد.

از طرفی تا زمانی که تحول اقتصادی شکل نگیرد، نه مشکل تورم و بیکاری حل می شود و نه نرخ دلار تثبیت می شود و درواقع ثبات اقتصادی نخواهیم داشت. تا وقتی این مملکت به دست مردم سپرده نشود، مشکلاتش حل نمی شود. اما مسئله این است که نمی خواهند امور مملکتی را به دست مردم بدهند و به همین دلیل صورت مسئله را پاک می کنند.

هر حرفه‌ای اعم از پیمانکاری، بانکداری و... به اشکال مختلف دولتی یا خصولتی مرتبط با دولت، کارساز نیست. وقتی می‌گوییم نیست، نه به این معنا که ظاهر و شکل مناسبی ندارد. بلکه آنها هم برای خود موسسه، سازمان و کارکنان متخصص دارند. اما موضوع این است که انحصار را به سیستم وارد می کنند. وقتی انحصار به سیستم وارد شد، اقتصاد از رقابت خارج می‌شود. وقتی اقتصاد از رقابت خارج شد، از کیفیت و قیمت خارج می شود. وقتی از کیفیت و قیمت خارج شد، رشد پیدا نمی کند. درنهایت رکود پابرجا می ماند و نتیجه می‌شود وضعیت فعلی که بر اقتصاد ما حاکم است و ارزش افزوده ای ایجاد نمی شود.

در اقتصاد فعلی ایران ارزش افزوده موضوعیت ندارد و رانت است که موضوعیت دارد. یعنی در همه جا به دنبال این هستند که از رانت استفاده کنند. برای مثال اگر فردی بخواهد پتروشیمی راه اندازی کند، برای اینکه مواد مورد نیاز را ارزانتر از نرخ بین‌المللی تامین کند، در اینجا مابه‌التفاوتی به وجود می‌آید که سود کالای پتروشیمی وی می‌شود. یا مثلا اگر فردی بخواهد کارخانه شمش آلومینیوم راه‌اندازی کند، اگر نتواند برق ارزان بگیرد، هزینه کارخانه وی در بازار اقتصاد گران تمام می‌شود و برای تولید باید به برق ارزان دسترسی داشته باشد و آن را هم از مملکت و دولت و حقوق عمومی می گیرد.

اگر نگاه کنید در بخش ساختمان هم پروژه های بزرگ ساختمانی در دست یکسری انحصارات است. در حال حاضر هیچ یک از پیمانکاران بخش خصوصی، پروژه بزرگی در دست اجرا ندارند و صرفا شرکت های خصولتی و شرکت های مرتبط با دستگاه های دولتی و حکومتی در این عرصه تاخت و تاز می کنند. درواقع در کشور ما بخش خصوصی به رسمیت شناخته نشده است و اجازه فعالیت ندارد.

با این اوضاع نمی‌توان اقتصاد را درست کرد؛ نرخ دلار را ثابت کرد و سه صفر و چهار صفر از پول ملی حذف کرد. این رویه نمی تواند تورم را بدون وجود رکود پایین بیاورد و در این شرایط ما فقط زمانی می توانیم تورم را پایین بیاوریم که مملکت بخوابد. درست مثل وضعیتی که اکنون حاکم است. یعنی اقتصاد مملکت خوابیده و تورم پایین آمده است.

اما صحبت از رشد اقتصادی در سال جاری می شود. این موضوع را چطور ارزیابی می کنید؟

رشد اقتصادی چند درصدی که دولت اعلام می کند نسبت به سال گذشته ایجاد شده است، درست نیست. ما فقط در سه بخش با رشد اقتصادی مواجه بوده ایم که بخش اول درآمد نفتی است. یعنی سال گذشته در همین مقطع زمانی حدود 800 هزار تا یک میلیون بشکه نفت با نرخ 30 تا 35 دلار می فروختیم و حالا این میزان به حدود دو و نیم میلیون بشکه با نرخ 50 دلا رسیده است. فروش نفت نسبت به سال قبل رشد داشته؛ همانطور که در سال 93 نسبت به سال 92 که دولت یازدهم روی کارآمد، این عدد به قدری کاهش یافته بود که به منفی 5.6 رسیده بود. چون قیمت 120 دلاری نفت ناگهان سقوط کرده بود.

بخش دوم مربوط به رشد تولید گندم است که که امسال نسبت به سال 94 رشد کرده و همچنین تولید خودرو که سال گذشته پایین آمده بود، افزایش یافته است. رشد در این سه بخش را وارد تولید ناخالص ملی کرده و رشد اقتصادی 5 درصدی را عنوان می‌کنند در حالی که واقعیت ندارد.

آیا در شرایط کنونی که قیمت دلار رو به افزایش است، تک نرخی شدن دلار که تاکید زیادی هم روی این موضوع می شود، امکان پذیر است؟

سیاست قبلی دولت این بود که به تدریج ارز مبادله ای را به حدود 3500 تومان برساند و در این عدد تک نرخی کند. یک بار هم در دوره اصلاحات ارز را تک نرخی کردند که تجربه موفقی بود و وضعیت اقتصادی بسیار بهتر بود. اما به نظر می رسد تحولاتی که چشم اندازهای برجام را تحت تاثیر قرار داده، بر تک نرخی شدن ارز هم اثرگذار بوده و باعث چنین نوساناتی شده است. اما درواقع بعد از اینکه سیاست دولت آمریکا مشخص تر شود، بهتر می‌توان راجع به چگونگی روند در بحث نرخ ارز صبت کرد.

با این اوصاف بازار مسکن و ساختمان را در سال 96 چطور می‌بینید؟ آیا می‌توانیم شاهد رونق در این حوزه باشیم و یا تورم به وجود می‌آید؟

یک زمانی است که سازنده و کارفرما ترجیح می‌دهد که روی پروژه کار کند و ادامه اجرای پروژه را بر توقف آن ترجیح می‌دهد. اما زمانی که بخش ساخت وساز به طور کامل به خواب زمستانی فرو می رود، در آن زمان تصمیم گرفتن برای بیدار شدن پر از ریسک و خطر است. واقعیت آن است که در حال حاضر برای دولت ایران نه فقط بخش مسکن بلکه به حرکت درآوردن چرخ کل اقتصاد کشور بسیار سخت شده است.

در همه جای دنیا اصولا برای اینکه هر اقتصادی از رکود خارج شود، مسکن عامل خروج از رکود اقتصادی است و غیر از مسکن نیست. در کشورهای اروپایی و آمریکایی نه تا این حد نوسانات وحشتناک روی نرخ ارز وجود دارد و نه مثل صنعت خودروی ماست که مثل کشور ما ناگهان قیمت خودرو چندبرابر می‌شود؛ لذا نه بورس خودرو و نه بورس ارز به این شکل وجود ندارد. درواقع معاملات ارز فقط مربوط به متخصصان است و افراد عادی خرید و فروش ارز نمی کنند.

اما آنچه که به بازار حرکت می‌دهد، مسکن است؛ به لحاظ اینکه با خواسته عمومی سروکار دارد. راهکار ایجاد تحرک در بازار مسکن هم بسیار ساده است. اگر پول در بازار مسکن تزریق شود، مسکنن تحریک می شود. اما دولت تصمیمی برای این کار ندارد.

آیا تسهیلات و وام‌هایی که در بخش مسکن پیش بینی شده نمی تواند برای رونق این بازار موثر باشد؟

این وام ها که در مورد آن هم بسیار صحبت می شود، فقط باید در قالب وام های حمایتی و متعلق به یک سری اقشار محروم و کم درآمد باشد. یعنی دلیلی ندارد که اقشار مرفه بتوانند وام خرید مسکن بگیرند. امروز مسکن در وضعیت خوبی نیست و اگر قرار باشد اقتصاد کشور از رکود بیرون بیاید، قطعا باید بخش مسکن تحریک شود.

آیا در سال آینده این رونق و تحرک در بخش مسکن اتفاق نمی افتد؟

به طور قطع دولت فعلی این کار را انجام نمی دهد. مگر اینکه دولت جدید با انرژی بیشتری، فکری به حال بازار مسکن بکند. اما با مسئولانی که امروز در راس امور اقتصادی هستند و بیشتر بر مباحث آکادمیک تاکید می کنند، اصلا چنین چیزی قابل تصور نیست.

انتهای پیام/

کد خبر: 0224

نام:
ایمیل:
* نظر:
r_sar دیگر اخبار گروه r_sar