۱۲:۰۵ - ۱۸ دی ۱۳۹۵ - 07 January 2017
کد خبر: ۴۳۰۴۵
گزارش «صما» به بهانه زمین‌لرزه اخیر استان فارس:
صما- کشور ما در منطقه‌ای زلزله‌خیز واقع‌شده است. وقوع هرچند وقت یک زلزله آن‌هم با شدت 5 ریشتر نشان‌دهنده وجود یک خطر دائمی است. چراکه هر از چند گاه نیز زلزله‌ای مخرب با تلفات انسانی و مالی وسیع به وقوع پیوسته و پس از چندی دوباره‌کارها به همان روال چرخیده است

به گزارش «صما» صبح روز جمعه 17 دی‌ماه 1395 زلزله با بزرگی 5.1 ریشتری در دهستان سیف‌آباد شهرستان خنج استان فارس رخ دارد که 4 روستای تخته، سیف‌آباد، چاه طلا و خیرآباد، تحت تأثیر زلزله 5.1 ریشتری صبح جمعه، قرارگرفته‌اند که بیشترین شدت زمین‌لرزه در روستای تخته در کیلومتری جاده خنج به سمت شیراز، واقع‌شده است. براثر این زمین‌لرزه 5 نفر از اتباع بیگانه (افغانی) که در یک اتاقک نگهبانی غیر مقاوم در یک باغ سکونت داشتند زیر آوار دیوار و سقف ماندند که 4 نفر از آنان متأسفانه فوت کرده و یک نفر نیز مصدوم شدند.

کارشناسان می‌گویند با توجه به ارزیابی‌های اولیه، خسارات اين زمين‌لرزه بیشتر ناشی از ترك‌خوردگي ديوارها و ريزش ديوارهاي خشت و گلي حياط بعضي منازل و سايبان حياط برخي منازل بوده است.

به گفته مدير كل مديريت بحران استان فارس، تعداد محدودی از خانه‌ها به‌دليل نبود تمكن مالي نزد صاحب خانه يا كم‌توجهي مالكان،‌ مقاوم‌سازي نشده اند كه با وقوع اين زمين‌لرزه قطعا به شكل ويژه در دستور كار قرار خواهد گرفت و به شكل اجباري زمينه مقاوم‌سازي آنها فراهم خواهد شد. این در حالی است که توجه به مسائل پایه‌ای و ریشه‌ای در مدیریت بحران و به‌تبع آن افزایش پایداری بناها و تأسیسات در برابر خطر زلزله یک نقطه عطف قبل از وقوع بحران محسوب می‌شود بنابراین این سوال مطرح می‌شود که چرا با وجود اینکه ضرورت مقاوم‌سازی ساختمان‌ها با توجه به زلزله خیزی کشور کاملا برای مسئولان محرز است اما این نکته تنها بعد از وقوع یک حادثه مورد پیگیری قرار می‌گیرد؟

به تحلیل صاحب‌نظران، عمده‌ترین عللی که موجب بروز خسارت‌های سنگینی در زلزله‌های پیش‌آمده در کشور شده‌اند را می‌توان در درجه اول مسئولان و سپس مردم دانست. چراکه عمده مسؤولیت اتفاق افتادن این فجایع مسؤولان مرتبط هستند که اجازه می‌دهند ساختمان‌ها بدون رعایت ضوابط مهندسی و رعایت آیین‌نامه ساخته شوند و درنتیجه مقاومت لازم در برابر زلزله‌های ویرانگر را نداشته باشند.

همچنین مردم نیز با ناآشنا بودن با عواملی مانند مهندس ناظر، شناسنامه فنی و هزینه‌های مربوط به ایمنی، از مقاوم سازی ساختمان به راحتی می‌گذرند و تنها با پرداخت هزینه‌ای این عوامل مهم در مراحل ساخت را صوری ثبت کنند؛ درحالی‌که این مهم در راستای افزایش ایمنی باید به مطالبه ملی تبدیل شود و اگر مردم در خصوص ایمنی جدیت داشته باشند به‌هیچ‌عنوان وجود واژه صوری در جامعه و صنعت ساخت‌وساز را نمی‌پذیرند.

چه ساختمان‌هایی نیاز به مقاوم‌سازی دارند؟

توجه به امر مقاوم‌سازی ساختمان‌ها، تأسیسات مهم و شریان‌های حیاتی بسیار ضروری به نظر می‌رسد تا بلکه بتوان از طریق مقاوم‌سازی ساختمان‌ها ضمن حفظ جان انسان‌ها، افزایش پایداری سازه‌های مهم در برابر زلزله، حفظ سرمایه‌های ملی و ارتقای توان کشور برای مدیریت مطلوب بحران ناشی از زلزله کمک کرد. حال چه ساختمان‌هایی نیاز به مقاوم‌سازی دارند؟

در ابتدا ساختمان‌ها را به چهار دسته تقسیم می‌کنیم. دسته اول ساختمان‌های حیاتی هستند که به دلیل نوع کاربری و استفاده‌ای که دارند امکان انتقال تجهیزات را نداشته و از طرفی باید عملکرد خود را بعد از زلزله نیز حفظ کنند. این ساختمان‌ها شامل مراکز درمانی، دسته دوم را ساختمان‌هایی تشکیل می‌دهند که در حال حاضر شرایط خاصی ندارند اما پس از زلزله به‌عنوان مراکز خدماتی و کمک‌رسانی موردنیاز هستند و لازم است حتماً سرپا باشند. برخی از سوله‌ها، مساجد، مدارس، مراکز مدیریت کلان و مراکز مدیریت بحران از این جمله محسوب می‌شوند. از سوی دیگر ساختمان‌هایی که قبل و بعد از زلزله اهمیت خاصی ندارند ولی در صورت آسیب جدی تلفات جانی زیادی در پی خواهند داشت مانند مراکز عمومی، استادیوم، برج‌ها و ... دسته چهارم نیز ساختمان‌های معمولی هستند که هیچ‌کدام از موارد فوق را شامل نمی‌شوند مانند منازل مسکونی، ساختمان‌های اداری و تجاری معمولی.

اهمیت و نیاز مقاوم‌سازی از دیدگاه کلان به ترتیب از دسته اول ساختمان‌ها آغاز و به دسته چهارم کاهش می‌یابد. همچنین مقاوم‌سازی دسته اول و دوم کاملاً به عهده و وظیفه دولت است؛ اما دسته سوم بین دولت و کارفرمایان خصوصی (مردم) مشترک بوده و دسته چهارم کاملاً به عهده مردم است؛ اما از طرفی مقاوم‌سازی دسته اول و دوم تقریباً تأثیری مستقیم در کاهش مستقیم تلفات زلزله ندارد و تنها مقاوم‌سازی دسته سوم و چهارم است که در کاهش مستقیم تلفات زلزله نقش دارند.

بدیهی است که هزینه و زمان لازم برای مقاوم‌سازی دسته سوم و چهارم به‌قدری زیاد است که عملاً این امر را غیرممکن ساخته است. چراکه برخی از ساختمان‌ها که قدیمی هستند و برخی دیگر نوساز که در آن اصول و مقررات مربوطه رعایت نشده است و به‌این‌ترتیب اگر بخواهیم مقاوم‌سازی را به آن‌ها نیز تعمیم دهیم عملاً باید دوباره کشور را بسازیم.

بنابراین دولت موظف است که مقاوم‌سازی را معطوف به ساختمان‌هایی ازجمله مراکز درمانی، مخابراتی، مدارس و مراکز مدیریت بحران کند و مقاوم‌سازی ساختمان‌ها و مراکز شخصی را به عهده خود مردم بگذارد و دولت صرفاً می‌تواند تسهیلات و قوانین لازم را در اختیار آن‌ها قرار دهد.

چطور مقاوم سازی کنیم؟

مقاوم‌سازی در دو زمینه چه ساختمان‌های قدیمی و بافت فرسوده و چه ساختمان‌های نوساز امری ضروری است در مورد نوسازی ساختمان‌ها نیاز به ضوابط منسجم‌تری برای کنترل دقیق طراحی، ساخت بر اساس نقشه‌های اجرایی، جوشکاری صحیح و بتن‌ریزی قابل‌اعتماد وجود دارد مخصوصاً حتی پس از محاسبات و طراحی مناسب، ضعف جوشکاری در ساختمان‌های فلزی و ... کم بودن مقاومت بتن در سقف و پی ساختمان‌های فلزی و در کل ساختمان‌های بتنی، معضل بزرگی است و هیچ نوع کنترلی بر آن‌ها وجود ندارد.

از طرفی مقاوم‌سازی درباره ساختمان‌های بسیار قدیمی که عمدتاً متشکل از دیوار باربر و بعضاً همراه با یک نیم اسکلت فلزی هستند به علت هزینه‌های بالا و مشکلات اجرایی، اگر محال نباشد، به غیرممکن نزدیک است.

مسئله مهم بعدی، بازسازی ساختمان‌های فرسوده است که ظاهر شکیلی به آن می‌دهد و ضعف‌های سازه‌ای آن را می‌پوشاند و این در حقیقت خواسته یا ناخواسته نوعی تقلب در ساخت و فروش به‌حساب می‌آید. درحالی‌که شهرداری‌های مناطق به‌هیچ‌وجه نباید به ساختمان‌هایی که استحکام واقعی سازه‌ای ندارند اجازه بازسازی بدهد.

در مواردی مانند اسکلت بتنی و فلزی ضروری است که مسئولین و مردم توجه ویژه‌ای به مقوله شناسنامه فنی و مهندس ناظر داشته باشند.

ازآنجایی‌که اسکلت بتنی اجراشده به علت پوشش میلگرد در داخل بتن و عدم دسترسی آسان به آن و عدم وجود مصالحی که به‌راحتی به بتن متصل شود تشخیص موارد ضعف و همچنین مقاوم‌سازی آن بسیار مشکل بوده و اجرای ورق و پروفیل‌های فلزی جوشکاری شده روی اسکلت بتنی به‌صورت وصله و پینه راهگشا نخواهد بود. در ساختمان‌های اسکلت فلزی نیز به علت ماهیت آن، اجرای مقاوم‌سازی عملی‌تر است، اما به علت هزینه زیاد و تخریب قسمت‌های زیادی از نازک‌کاری و سفت‌کاری برای دسترسی به تیرها، ستون‌ها و اتصالات و همچنین چند واحدی بودن ساختمان‌ها و عدم حصول توافق هماهنگ میان مالکان واحدها، معمولاً از اجرای آن اجتناب می‌ورزند و در صورت اجرا نیز رسیدن به یک نتیجه ایدئال ممکن نیست.

بنابراین وجود مهندس ناظر واقعی می‌توانند همانند چشم مسلح برای بناهای ذکرشده باشد. اگرچه به نظرمی رسد عدم حضور واقعی این مهندسان به دلیل عدم ارائه حق‌الزحمه واقعی منجر به ایجاد واژه صوری شده است.

روش‌های پیشرفته در امر مقاوم‌سازی در برابر زلزله

در این میان یکی از روش‌های مقاوم‌سازی ساختمان‌ها، ساخت خانه‌های متحرک است که ازجمله روش‌های پیشرفته در امر مقاوم‌سازی در برابر زلزله محسوب شده و از این روش در ساخت ساختمان‌ها، آپارتمان‌ها، کارخانه‌ها و ساختمان‌های مراکز تجاری استفاده می‌شود. این روش بسیار کم‌خرج است و در مناطقی که ازنظر مقاومت در برابر زلزله از سطح پایینی برخوردارند و در نواحی زلزله‌خیز سراسر جهان واقع‌شده‌اند بسیار مناسب و مقرون‌به‌صرفه است. این ساختمان‌ها در برابر تمامی بلایای طبیعی از قبیل سیل، آتش‌فشان، رانش زمین و همچنین در برابر زلزله‌های خطرناک و مهیب هم مقاوم هستند.

انتهای پیام /

کد خبر:0227

نام:
ایمیل:
* نظر:
r_sar پربحث ترین r_sar
r_sar دیگر اخبار گروه r_sar