۰۹:۲۵ - ۱۶ دی ۱۳۹۶ - 06 January 2018
کد خبر: ۴۸۲۸۶
«صما» گزارش می‌دهد:
صما- بدون شک رعایت اخلاق لازمه فعالیت در هر حرفه‌ای است و تمامی حرفه‌مندان باید توجه به اصول اخلاقی را سرلوحه کار خود قرار دهند.
چالش‌های غفلت از اخلاق مهندسی در صنعت ساختمان/ مرز بین قانون و اخلاق حرفه‌ای شفاف نیست

در این میان با توجه به اینکه صنعت مسکن و ساختمان ارتباط مستقیمی با حفظ جان و مال و امنیت روانی افراد دارد، رعایت اخلاق در حوزه ساخت و ساز اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

اگر چه تنها مهندسان در حرفه ساخت و ساز ایفای نقش نمی‌کنند و عوامل دیگری هم در اجرای ساختمان‌ها دخیل هستند، اما به لحاظ جایگاه خاص و حساسی که مهندسان در جامعه دارند، شاید بیشترین انتظارات در این زمینه از جامعه مهندسی می‌رود تا بیش از پیش به رعایت اخلاق توجه کنند.

حال سوال این است که امروزه اخلاق حرفه‌ای از چه جایگاهی در بین حرفه‌مندان صنعت ساختمان برخوردار است و مهندسان تا چه حد به این مسئله اهمیت می‌دهند؟

اخلاق مهندسی با تحکم و ابلاغیه عملیاتی نمی‌شود

در همین رابطه رییس سازمان نظام مهندسی ساختمان استان­ آذربایجان شرقی با تاکید بر اینکه مسئله اخلاق پایه و شالوده فرهنگ کشور اسلامی ماست، گفت: در هر کاری که در هر سازمان و تشکیلاتی انجام می‌گیرد، بحث اخلاق مداری و اخلاق مهمتر از قانون است و در درجه بعدی قانون قرار دارد؛ چون فرهنگ و دین ما قبل از هر امری، اخلاق را به ما توصیه کرده است.

علی طوماری در گفت و گو با «صما» با بیان این مطلب افزود: اما اینکه اخلاق چقدر در بین صنوف و حرف مختلف و به ویژه در صنف مهندسی رعایت می‌شود، باید گفت که رعایت اخلاق و پایبندی به آن سازوکار و شرایط خاص خود را می‌طلبد.

وی تاکید کرد: مسئله اخلاق موضوعی نیست که بتوان آن را با تحکم و دستور و ابلاغیه عملیاتی کرد، بلکه اخلاق یک مسئله قلبی و اعتقادی است که به دو جنبه اخلاق عمومی و خصوصی تقسیم بندی می شود. اخلاق عمومی همان مواردی است که در بطن قانون هم دیده شده و باید لحاظ شود. جنبه دوم یعنی اخلاق خصوصی مربوط به فرد است.

بی‌اخلاقی ناشی از شرایط اقتصادی و اجتماعی

طوماری با بیان اینکه امروز در بسیاری از صنوف و حرفه‌ها، پایبندی آنچنانی که باید وجود داشته باشد و انتظار می‌رود، درحقیقت وجود ندارد، بیان کرد: بخشی از این مشکل منتج از شرایط اقتصادی و اجتماعی کشور است. درواقع وقتی شرایط اقتصادی و اجتماعی مناسب نباشد، اخلاق حرفه‌ای و مهندسی هم آنطور که باید رعایت نمی‌شود.

وی در این راستا تشریح کرد: البته این امر به معنای آن نیست که ما به مسائل اخلاقی بی‌توجه باشیم. اما برای مثال وقتی ما در استان، با حداکثر سه هزار نفر مهندس می‌توانیم خدمات مهندسی را ارائه کنیم، اما بالغ بر 30 هزار نفر مهندس داریم، یعنی عرضه در بخش مهندسی، ده برابر بیشتر از تقاضا است، در این شرایط شاید چندان نمی توانیم انتظار پایبندی از مهندسان داشته باشیم.

طوماری همچنین افزود: بنابراین در این برهه کار ما دشوارتر است و ما باید بین مسئولان، مدیران و مردم فرهنگ‌سازی انجام دهیم و تلاش کنیم تا مردم و مهندسان بیشتر به مسئله اخلاق پایبند باشند و از سوی دیگر باید سازوکار اخلاقی بودن را هم فراهم کنیم. این هدف هم زمانی محقق می‌شود که حرفه مهندسی به صورت حرفه‌ای انجام شود و به صورت آماتوری نباشد.

نظام مهندسی میراث‌دار جمعیت بزرگ مهندسان

وی در عین حال تاکید کرد: اما این امکان وجود ندارد که تعداد مازاد مهندسان را از این حرفه حذف کنیم و امور را به دست تعداد موردنیاز مهندسان بسپاریم که به طور قطع این امر ممکن نیست و تبعات اجتماعی به دنبال دارد.

طوماری با انتقاد از نحوه جذب پذیرش دانشجویان رشته مهندسی در دانشگاه‌ها بیان کرد: متاسفانه در سال‌های گذشته به این مهم توجه نشده و دانشگاه‌ها دانشجویان بسیار زیادی را جذب کرده‌اند و به جامعه تحویل داده‌اند که ما امروز میراث‌دار آنها هستیم و اگرچه عده‌ای پافشاری می‌کنند که مهندسی باید حرفه‌ای شود، اما با دستور ممکن نیست و نمی‌توان مهندسان را نادیده گرفت.

وی با اشاره به ضرورت برنامه‌ریزی در این حوزه برای حل مشکلات موجود تصریح کرد: در شرایط کنونی بدمسکنی و بداخلاقی مثل سایر پدیده‌های شوم در جامعه حاکم است و محصول اتفاقاتی است که طی سال‌های اخیر در کشور رخ داده است. باید از این اتفاقات درس بگیریم و از این به بعد اجازه ندهیم که ادامه پیدا کند.

ارتباط امضافروشی با غفلت از اخلاق حرفه‌ای

به گزارش «صما» در این بین، امضافروشی یکی از معضلاتی است که کارشناسان بروز آن را ناشی از بی‌توجهی به رعایت اخلاق حرفه‌ای تلقی می‌کنند و بر این باورند که اگر رعایت مسائل اخلاقی در بین مهندسان افزایش پیدا کند، این تخلف به حداقل ممکن می رسد.

در همین راستا طوماری درخصوص ارتباط امضافروشی با غفلت از اخلاق حرفه‌ای گفت: به نظر می‌رسد که برخی از افراد با مطرح کردن این موضوع به دنبال آن هستند که از آب گل‌آلود ماهی بگیرند. هرچند نمی‌توان گفت که امضافروشی اصلا وجود ندارد و همه خدمات مهندسی به طور صحیح ارائه می‌شود، اما در مقایسه حرفه مهندسی با سایر حرفه‌ها، مشخص است که استانداردهای بین‌المللی و جهانی در سایر شغل‌ها و امور هم به طور کامل اجرایی نمی‌شود. یعن در همه حرفه‌ها و مسائل اجتماعی که در کشور انجام می‌شود، اشکالاتی وجود دارد.

جامعه مهندسی بخشی از کل جامعه است

علاوه بر این، رییس سازمان نظام مهندسی ساختمان استان کرمان در پاسخ به اینکه بی‌توجهی به رعایت اخلاق مهندسی، تا چه حد با معضل امضافروشی ارتباط دارد، گفت: جامعه مهندسی بخشی از کل جامعه هستند و ما منکر این موضوع نیستیم که ممکن است افرادی هم در این جامعه که نزدیک به 500 هزار نفر عضو در سراسر کشور هستند، دچار تخلفاتی شوند.

مجید اسماعیلیان در گفت و گو با «صما» با بیان مطلب فوق افزود: در این حوزه پرونده‌هایی که برای برخورد با تخلفات به شوراهای انتظامی سراسر کشور در 31 استان ارجاع می شود، قابل بررسی است. اما سوال این است که مگر در چرخه ساخت و ساز مهندسان چقدر نقش دارند. وقتی در بحث واردات مصالح ساختمانی بی‌اخلاقی‌هایی صورت می‌گیرد و مصالح با کیفیت نامرغوب وارد کشور می‌شود؛ یا در بحث مصالح ساختمانی که حدود دوسوم از هزینه ساخت را به خود اختصاص می ‎دهد، مصالح با هر کیفیتی در بازار موجود است، آیا این به معنی بی اخلاقی نیست؟

وی با بیان اینکه یک سوم هزینه ساخت مربوط به هزینه دستمزد و اجرا است، ادامه داد: وقتی کارگری را که قرار است آموزش دیده باشد و عملیات ساختمانی انجام دهد، آموزش نمی‌دهیم و در این زمینه کوتاهی می‌کنیم، این نوعی بداخلاقی است. همچنین کارگری که در حین اجرا کم‌کاری می‌کند، مرتکب بی‌اخلاقی می‌شود. همچنین اگر فردی هم در بین جامعه مهندسی دچار این نقیصه باشد که به راحتی هر برگه ای را مهر و امضا بکند، به یقین کار او به معنای بی‌اخلاقی است و این کار وی توسط کل جامعه محکوم می‌شود.

مرز بین قانون و اخلاق شفاف نیست

این مسئول در عین حال با اشاره به برگزاری نخستین سمینار اخلاق مهندسی و تشکیل دبیرخانه مرکزی این موضوع در استان قم ادامه داد: بنابراین بحث اخلاق صرفا به حرفه مهندسی برنمی‌گردد و موضوع اخلاق باید در کل جامعه مورد واکاوی و تحلیل قرار بگیرد. طبیعتا جامعه مهندسی هم بخشی از کل جامعه هستند و برخی موضوعات در قالب قانون نمی‌گنجد و به موضوع اخلاق برمی‌گردد که در دو بخش اخلاق عمومی و اخلاق خصوصی جای می‌گیرد.

اسماعیلیان در عین حال با بیان اینکه امروز مرز شفاف و واضحی هم بین قانون و اخلاق تعریف نشده است، افزود: در بحث اخلاق خصوصی وقتی نگاه می‌کنیم، بحث وجدان مطرح است که این موضوع به آموزه‌های دینی ما برمی‌گردد. بالاخره ما کشوری بر مبنای دین مقدس اسلام هستیم و در علوم دینی و توصیه‌های بزرگان به شدت بر این موضوع تاکید شده است.

وی افزود: بحث دوم اخلاق عمومی است که به رعایت نکات و ضوابطی برمی‌گردد که اجتماع برای این موضوع درنظر می‌گیرد و واکاوی این موضوع باید در کل جامعه صورت بگیرد. جامعه مهندسی هم بخشی از کل اجتماع است. نه به صراحت می‌توانیم بگوییم که این موضوع در بین جامعه مهندسی نادیده گرفته شده و نه می‌توان گفت که صد درصد به طور کامل و جامع انجام می‌شود.

فقدان کدهای اخلاقی در حرفه مهندسی

بر این اساس این سوال مطرح می‌شود که آیا در حوزه اخلاق مهندسی به تدوین قانون خاصی نیاز است؟

عضو شورای مرکزی سازمان نظام مهندسی در پاسخ به این پرسش گفت: در بسیاری از کشورهای دنیا در بحث اخلاق مهندسی کدهای اخلاقی تعریف‌شده‌ای وجود دارد که به عنوان کدهای شناخته شده در حرفه مهندسی، پزشکی، وکالت و... مورد استفاده و توجه قرار می‌گیرد.

وی تاکید کرد: بحث اینجاست که وقتی قانون یک موضوع را مشخص می‌کند، فرد بتواند اصول حرفه‌ای را به نحوی رعایت ‌کند که در عین اینکه قانون خدشه دار نشود و او را بازخواست نکند، اخلاق هم رعایت شود. محقق شدن این امر این برمی‌گردد به همان اخلاق عمومی که فرد باید آن را سرلوحه کار خود قرار دهد.

بحران در پی اجرایی نشدن قوانین

اسماعیلیان با اشاره به اینکه ما در تمامی زمینه‌ها چه نظام فنی و اجرایی و چه نظام مهندسی ساختمان، دارای مقررات ملی ساختمان هستیم، بیان کرد: هر فردی باید به صورت نهادینه این مقررات را پروسه ساخت و ساز اجرایی کند. به این صورت که کارگران ساختمانی، تکنسین، تولیدکننده مصالح ساختمانی و فروشنده و وارد کننده این مصالح، آزمایشگاه ها، ناظران و مجریان باید این قوانین را رعایت کنند.

وی افزود: وقتی در این حوزه‌ها دچار آسیب می‌شویم، متوجه می‌شویم که بحث اخلاق حرفه‌ای به درستی انجام نشده است. به طوری که با وجود تمامی قوانین و مقررات و آیین‌نامه‌هایی که در اختیار داریم، باز هم در صورت وقوع یک حادثه دچار بحران می‌شویم و این رویه فقط خاص جامعه مهندسی و یا حرفه مهندسی نیست و در تمام حرفه‌ها وجود دارد.

رییس نظام مهندسی استان کرمان خاطرنشان کرد: در تمام سطوح جامعه، بحث رعایت اخلاق در جامعه برمی‌گردد به کسانی که در این زمینه مسئولیت دارند و باید بیشتر به فکر باشند تا در زمینه اخلاقیات دچار تزلزل نشویم.

منبع:( مجله ساختمان- شماره دی ماه 96)

نام:
ایمیل:
* نظر:
r_sar دیگر اخبار گروه r_sar