۱۰:۱۴ - ۰۶ شهريور ۱۳۹۷ - 28 August 2018
کد خبر: ۵۰۵۷۹
«صما» بررسی می‎کند:
در وضعیت کنونی، شهرهای جدید با مشکلات و چالش‌های متعددی روبه رو هستند. سیاستی که در دولت قبل در این شهرها دنبال شد، بیشتر بر مبنای سخت یکسری واحدهای مسکونی ارزان‌قیمت تحت عنوان ساخت مسکن مهر برای سکونت اقشار ضعیف و کم‎درآمد جامعه بود.

شاخص‌های ارزیابی توفیق شهرهای جدید/ برای هر شهر جدید باید نقشی تعریف شودبا اجرای این سیاست که صرفا خانه‌سازی موردتوجه قرار گرفت و از تامین زیرساخت‌های لازم و امکانات خدماتی و رفاهی در کنار این ساخت‌وسازها غفلت شد، بیشتر این شهرها به شهرهای خوابگاهی تبدیل شدند و در کنار آن، نبود امکانات شهری لازم برای سکونت، موجب شد تا حتی افراد کم‌درآمد جامعه تمایلی به سکونت در این واحدها نداشته باشند و مستاجری را به خانه‎دار شدن در این شهرهای جدید ترجیح دهند.

معیارهای مطلوبیت شهرها برای سکونت

به گزارش «صما» هرچند که نوع ساختمان‌ها در زندگی ساکنان نقش قابل‌توجهی ایفا می‎کند، اما کارشناسان و حتی شهروندان در ارزیابی میزان مطلوبیت یک منطقه برای سکونت، صرفا بر اساس نوع و شیوه ساختمان‌ها قضاوت نمی‌کنند و درنهایت برمبنای شرایط کلی زندگی، نوع روابط اجتماعی و هویت شهری در شهرهای جدید، آنها را مورد ارزیابی قرار می‎دهند.

آنچه مسلم است، اگر شهرهای جدید صرفا خوابگاهی برای ساکنان باشد که از امکانات شهری و زیرساخت های لازم برخوردار نیست و در عین حال زندگی اجتماعی هم در آنها وجود ندارد، به هیچ وجه با تمایل افراد برای سکونت در این شهرها مواجه نخواهد شد و چه بسا که به مرور زمان درصورت عدم تامین امکانات لازم، خالی از جمعیت شود. در همین راستا سیاستی که دولت دوازدهم در حوزه شهرهای جدید دنبال می‎کند، تبدیل شهرهای جدید به مکان‎های مناسب و در خور شأن انسانی برای ساکنان این مناطق است.

در این رابطه حبیب اله طاهرخانی، مدیرعامل شرکت عمران شهرهای جدید میگوید: این تصور شکل گرفته که مجموعه عمران شهرهای جدید صرفا مسئول شکل‌گیری کالبدی است، در حالی که این شرکت مسئولیت شکل‌گیری ساختمان، معابر و حمل‌ونقل را برعهده دارد و محصول نهایی ما سکونتگاه انسانی است. بنابراین محور کار ما این است که محصول نهایی یک محصول اجتماعی باشد و در شهرهای جدید، تبلور خود را در ساختارها نشان دهد.

هر شهر جدید نیازمند هویت مستقل است

در همین رابطه مدیرعامل شهر جدید اندیشه درخصوص الزامات طراحی و ساخت شهرهای جدید می‎گوید: شهر به‌مثابه یک سازمان و یک موجود زنده، خود یک موجود مستقل است و هویت مستقل خود را دارد.

محمد آیینی در گفت‌وگو با «صما» افزود: به این معنا که ما نمی‌توانیم ایجاد شهر را وابسته به موضوع دیگری کنیم و به‌طور مثال بگوییم که این شهر جدید ساخته می‎شود تا به خوابگاه تهران تبدیل شود و یا بتواند محلی برای اسکان کارکنان یک کارخانه باشد. چرا که همه این رویکردها و سیاست‎ها نتیجه ‌قبول را فراهم نکرده است.

وی با تاکید بر اینکه ما باید شهر را به‌عنوان یک اجتماع انسانی و به‌عنوان یک سکونتگاه انسانی ببینیم، تاکید کرد: ما باید با توجه به نیازهای متعدد و ناشناخته انسان‌ها، علایق، سلایق و بسیاری از موضوعات دیگری که انسانها به‌عنوان شهروندانی که قرار است در شهرها زندگی کنند و به تعالی برسند، به شهرهای جدید نگاه کنیم.

آیینی ادامه داد: بنابراین باید طراحی شهرهای خود را بر این مبنا انجام دهیم، نه اینکه شهر به‌مثابه خوابگاهی برای یک شهر دیگر طراحی و ساخته شود. چرا که هر شهری به‌عنوان یک موجود زنده و مستقل، به دنبال هویت خاص خودش است و برای آن نه‌تنها در سطح آن منطقه و استان مربوطه و یا منظومه شهری کشور، بلکه حتی در سطح بین‌الملل باید یک نقشی تعریف شود.

لزوم تغییر راهبردها در ایجاد شهرهای جدید

این مسئول با تاکید بر اینکه برای هر شهری باید نقشی تعریف شود که آن نقش حتی تا سطح بین‌المللی زنده و پویا و ادامهدار باشد، بیان کرد: بر این اساس ما با این نگاه با راهبرد شهرهای جدید موافق هستیم و با توجه به سرریز جمعیتی که داریم، باید فضای مناسبی برای سکونت جمعیت فراهم شود.

وی با بیان اینکه با این نگاه انسانی باید شهرهای انسان‌محور طراحی کنیم، بر ضرورت تغییر راهبردها در این مسیر تاکید کرد و گفت: ما باید راهبردهای خود را در ایجاد شهرهای جدید عوض کنیم. حال بحث‌های دیگری که درباره شهر جدید و شهرهای جدید نسل دوم و نسل سوم مطرح می‌کنیم، طراحی آنها ‌باید متناسب با اقلیم صورت گیرد، محیط آنها پاک باشد، ذخیره انرژی در آن بالا باشد، سبز باشد، آلودگی زیست‌محیطی به دنبال نداشته باشد و این‌ موارد بحث‌هایی است که ما با نگاه انسانی از آن صحبت می‌کنیم.

طراحی سکونتگاه‎‌های متناسب با ارزش‌های انسانی

بر اساس این گزارش، موضوع دیگر در شهرهای جدید بحث هویت آنها است. درواقع شهرهایی که به‌صورت ارگانیک و در مدت‌زمان طولانی شکل می‌گیرند، فرآیند اجتماع سازی آنها به‌تدریج شکل میگیرد و حوزه‏های عمومی هر منطقه جغرافیایی کمک می‌کند تا فرآیند هویتیابی آنها شکل بگیرد. در شهرهایی که شکل‌گیری آنها حتی به دو هزار سال می‌رسد، قوام اجتماعی در آنها قابل مشاهده است. این در حالی است که شهرهای جدید در دوره بسیار کوتاهی شکل می‌گیرند و اسکان جمعیت چند صد هزارنفری تنها در حدود یک یا دو دهه در این شهرها اتفاق می‎افتد.

آیینی در این راستا معتقد است: اصل موضوع این است که ما در شهرهای جدید باید سکونتگاه‎‌های متناسب با ارزش‌های انسانی طراحی کنیم و نقشی به شهرها بدهیم که بتوانند هویت خود را در درازمدت به دست بیاورند و کم‌کم یک نقش ذاتی برای آنها تعریف کنیم.

وی ادامه داد: چنین شهری می‌تواند پایدار باشد و به‌تدریج موفق شود. به‌طور نمونه وقتی از شهر پرند به‌عنوان یک شهر نمایشگاهی نام می‎بریم، پرند باید بتواند نه‌تنها در ایران و در حاشیه تهران، بلکه در دنیا این نقش را ایفا کند. یا به‌عنوان مثال اگر یک شهر جدید قرار است به‌عنوان مرکز مالی ایران، مطرح شود، باید قابلت مطرح شدن در سطح خاورمیانه را داشته باشد و لذا باید نقش‌های این‌چنینی را برای شهرهای جدید تعریف کنیم.

مدیرعامل شهر جدید اندیشه با بیان اینکه اجتماع براساس نیازی شکل می‌گیرد که انسان‌ها به هم دارند و همدیگر را کامل می‌کنند، تاکید کرد: شهر هم برای اینکه زنده بماند و بتواند بالنده شود، باید بتواند در این منظومه شهری برای خودش ایفای نقش کند. یک شهر دانشگاه‌محور و یک شهر دیگر فناوری ‌محور می‌شود تا بتواند خدماتی را به سایر شهرها و مناطق کشور ارائه بدهد و در این مسیر به حیات خود ادامه دهد.

شاخص‌های موفقیت شهرهای جدید

حال این سوال مطرح می‌شود که معیارهای مورد اشاره تا چه حد در شهرهای جدیدی که در کشور و به‌ویژه اطراف در اطراف تهران شکل گرفته، موردتوجه قرار گرفته و رعایت شده است؟

آیینی در پاسخ به این سوال می‎گوید: این امر نیاز به ارزیابی دارد. با یک ارزیابی اجمالی می‌بینیم که این موارد به‌طور نسبی در برخی جاها رعایت شده و در بعضی جاها رعایت نشده است. در شهرهای موفق این مسئله به‌طور کامل بارز است. به‌طور نمونه اگر می‌بینیم که شهر اندیشه موفق است، به این دلیل است که توفیق در نقش سکونتی یا نقش گردشگری در آینده این شهر به آن داده شده و حالا اندیشه شهری است که توانسته به افق جمعیتی خود برسد.

وی با اشاره به اینکه معمولا شاخص جمعیت‌پذیری را مبنای موفقیت یک شهر جدید قرار می‎دهند، گفت: شهر جدیدی موفق است که توانسته باشد به اهداف افق جمعیتی خود رسیده باشد. براساس این ارزیابی باید دید که در طول یک دوره تعریف شده، کدام شهر موفق بوده و کدام شهر موفق نبوده است.

جمعیت‌پذیری، معیار اصلی

آیینی با بیان اینکه مطالعات زیادی در مورد این ارزیابی صورت گرفته است و شاخص‌های آن تعریف شده است، ادامه داد: شاخص اصلی این است که آیا توانسته به افق جمعیتی خود برسد. به‌طور مثال اگر در افق جمعیتی یک شهر جدید 100 هزار نفر طراحی شده، باید دید آیا قابلیت‌های زیست‌پذیری و زندگی در آن شهر وجود دارد و این 100 هزار نفر جمعیت در طول دوره زمانی پیش‌بینی شده، در آن ساکن شده‎اند.

وی ادامه داد: شاخص دوم این است که در یک دوره مثلا پنج یا ده ساله، تراز مهاجرپذیری و مهاجرت فرستی آن شهر مثبت و یا منفی بوده است. به‌طور مثال اگر بگوییم شهر اندیشه طی سال‌های 90 تا 95، سی هزار نفر جمعیت پذیرفته و 10 هزار نفر جمعیت از آن خارج شده، تراز آن 20 هزار مثبت است و این نشان می‌دهد که شاخص‌های زیست‌پذیری آن از ظرفیت قابل‌ قبولی برخوردار بوده است که توانسته 20 هزار نفر جمعیت را در یک دوره 5 ساله در خود نگه دارد و افزایش دهد.

وی تاکید کرد: در عین حال متناسب با شاخص‌های تعریف شده، اگر یک شهر جدید برای 500 هزار نفر طراحی شده باشد، اما هنوز 50 هزار نفر جمعیت ساکن نشده باشد، این نشان می‌دهد که در راهبردهای اولیه خود دچار مشکل است. یعنی آن نقشی که برای آن شهر تعریف کرده‌اند، دچار مشکل است و یا زیرساخت‌های لازم را در آن تعریف نکرده‌اند.

نام:
ایمیل:
* نظر:
r_sar دیگر اخبار گروه r_sar