۰۹:۳۰ - ۰۷ آبان ۱۳۹۷ - 29 October 2018
کد خبر: ۵۱۱۲۵
«صما» عوامل بروز حوادث برق را بررسی می‌کند:
صما- عوامل زیادی در بروز حوادث برق در ساختمان‏‌ها چه در حین ساخت و چه در دوره بهره‎برداری دخیل است که بی‏‌توجهی به هر یک از آنها می‏‌تواند تبعات جبران‎ناپذیری به دنبال داشته باشند.
سهم بالای غفلت از تعمیر و نگهداری ساختمان در حوادث برق/ نهادهای متولی، برق‏‌کاران ماهر تربیت کنند

صما- عوامل زیادی در بروز حوادث برق در ساختمان‏ها چه در حین ساخت و چه در دوره بهره‎برداری دخیل است که بی‏توجهی به هر یک از آنها می‏تواند تبعات جبران‎ناپذیری به دنبال داشته باشند. حال سوال این است که حوادث برق بیشتر از چه نوع است و عمدتا چه عواملی باعث بروز حوادث برق در ساختمان می‌شود؟

خطرات مربوط به طراحی، نظارت و بهره‌برداری

در همین راستا عضو گروه تخصصی برق سازمان نظام مهندسی کشور در پاسخ به این سوال گفت: آسیب‌دیدگی‌ها در حوزه برق در دو بخش اتفاق می‏افتد که یکی در حین ساخت و دیگری در حین بهره‌برداری است.

مجید جی‌افرام در گفت وگو با «ساختمان» ادامه داد: یکی از مهم‌ترین خطراتی که ساختمان‌ها را در حین بهره‌برداری یعنی بعد از اتمام ساخت و سکونت افراد در داخل ساختمان‌ها تهدید می‏کند، تهدیدات ناشی از تاسیسات الکتریکی است.

وی با بیان اینکه بسیاری از آتش‌سوزی‌هایی که در ساختمان‌ها رخ می‌دهد، ناشی از عدم رعایت مقررات و ضوابط مربوط به تاسیسات برق است، توضیح داد: اگر وسایل کنترلی و حفاظتی به خوبی کار نکند و به خوبی طراحی و اجرا نشده باشد و یا سطح مقطع سیم‌ها و کابل‌ها به درستی طراحی و اجرا نشده باشد، یا اینکه از مصالح و تجهیزات برقی استاندارد استفاده نشود، باعث بروز آتش‌سوزی می‌شود که ضمن تلفات جانی و مالی، ممکن است منجر به برق‌گرفتگی ساکنان آن ساختمان شود.

جی‌افرام رعایت مقررات ضوابط فنی در حوزه تاسیسات الکتریکی را بسیار مهم دانست و یادآور شد: اگر ضوابط و مقررات تاسیسات برقی، به درستی رعایت نشده باشد، آن ساختمان‌ هر لحظه درمعرض خطر است.

وی با بیان اینکه تبعات اجرای نادرست تاسیسات الکتریکی، بیشتر در زمان بهره‌برداری خود را نشان می‌دهد، گفت: هر ساختمانی دارای طراحی تاسیسات الکتریکی است که باید اجرا و بر اجرای آن باید نظارت شود. اگر این طراحی و نظارت و اجرا به‏درستی انجام نگیرد و یا از تجهیزات و وسایل غیراستاندارد استفاده شود، که آن هم به ضعف اجرا و نظارت برمی‌گردد؛ این ساختمان اگرچه ساخته می‌شود و به بهره‌برداری می‌رسد، اما به خاطر اینکه ممکن است مشکلاتی در طراحی داشته باشد، مثلا سایز کابل‌ها و سیم‌ها به درستی طراحی و اجرا نشده باشد و یا وسایل کنترل حفاظتی مثل فیوزها و کلیدها به درستی طراحی و اجرا و نظارت نشده باشد؛ ساکنان آن ساختمان به مرور زمان و در طی مدت بهره‌برداری، به خاطر مشکلات حوزه طراحی و اجرا و نظارت، در معرض خطرات بسیار جدی قرار می‌گیرند.

آسیب‌ها و حوادث برق در کارگاههای ساختمانی

این کارشناس تاسیسات برقی در عین حال یکی دیگر از خطرات را مربوط به کارگاه ساختمانی یعنی در زمان احداث ساختمان دانست و گفت: در حین ساخت‌ ساختمان از تجهیزات الکتریکی و انشعاب برق موقت برای راه‏اندازی تجهیزاتی مثل بالابرها و ماشین‌آلات و نیز برای تامین روشنایی کارگاه‌های ساختمانی استفاده می‌شود. برق موقت ضوابط و استانداردهای خاص خود را دارد که اگر به خوبی رعایت نشود، به طور مثال اگر سیم‌ها و کابل‌ها پوسیده باشد یا عایق خوب و اتصالات مناسبی نداشته باشد، عوامل اجرایی و استادکاران و اشخاص ثالثی که در کارگاه ساختمانی مشغول به کار هستند، ممکن است در معرض این خطرات و آسیب‌ها قرار بگیرند.

عضو هیئت رییسه سازمان نظام مهندسی کشور اظهار کرد: اگر انشعاب و سیم‌کشی موقت برق در کارگاه به درستی اجرا و استفاده نشود و جوانب ایمنی و استانداردهای لازم رعایت نشود، کسانی که در آن کارگاه ساختمانی کار می‌کنند، در معرض خطرات بسیار جدی قرار می‎گیرند.

وی رعایت حریم شبکه‌های برق را یکی دیگر از مسائل مهمی برشمرد که باید به آن توجه شود و افزود: اگر ساخت‌وسازها در حریم خطوط برق انجام شود و حریم‌ها رعایت نشود، مشکل‎ساز است. بسیاری از حوادث مربوط به عدم رعایت حریم شبکه‌های برق در ساخت‌وسازها بوده است. به طور مثال اگر یک خط فشار ضعیف از کنار ساختمان در حال ساخت رد ‌شود و حریم رعایت نشود و فاصله ساختمان با آن خط برق کم باشد، ممکن است به هر دلیلی اتصال برقرار شود و افرادی که در آنجا کار می‌کنند، دچار برق‌گرفتگی شوند.

کمبود نیروهای ماهر در اجرای تاسیسات الکتریکی

جی‎افرام در پاسخ به اینکه اجرای برق‌کشی‌ تا چه حد توسط نیروهای ماهر انجام می‏گیرد، گفت: متاسفانه چنین نیست که این امر به صورت عمده و ایده‌آل توسط نیروهای ماهر انجام می‎‌شود. طبق قانون همه برق‌کارها و عوامل اجرایی در حوزه برق باید دارای کارت مهارت فنی و گواهی‌نامه مهارت حرفه‌ای باشند. اما اینطور نیست و در بسیاری از جاها کسانی که عملیات اجرایی تاسیسات الکتریکی را انجام می‌دهند، هیچ گواهی‌نامه‌ای ندارند و این یکی از معضلاتی است که باید به آن رسیدگی و با همکاری راه و شهرسازی و اداره کار و رفاه اجتماعی و سازمان فنی و حرفه‌ای برطرف شود.

وی خاطرنشان کرد: عوامل اجرایی در حوزه تاسیسات الکتریکی باید حتما آموزش ببینند و دارای گواهی‌نامه مهارت حرفه‌ای باشند. اما اکنون در این زمینه مشکلات و نواقصی وجود دارد.

حوادث آتش‌سوزی درپی تغییر کاربری‌ها

به عقیده کارشناسان، بی‏احتیاطی، استاندارد نبودن تجهیزات و اجرای غیراستاندارد برق‎کشی توسط برقکارها ازجمله عوامل عمده‏ای است که موجب بروز حوادث برق در ساختمان‎ها می‎شود. حال سوال این است که حوادث برق بیشتر ناشی از کدام ضعف است؟

در پاسخ به این پرسش سخنگوی سازمان آتش‌نشانی گفت: بخش زیادی از حوادث آتش‌سوزی ناشی از اشتباهاتی است که در حال و گذشته در حوزه برق صورت گرفته است. اشتباهات برقی بیشتر در بخش‌های صنعتی مثل انبارها، کارخانه‌ها، کارگاه‌ها و محدوده بازار قابل مشاهده است که منجر به آتش‌سوزی‌ می‎شود.

جلال ملکی در گفت وگو با «ساختمان» ادامه داد: از آنجایی که بخش‌های صنعتی با برق زیاد سروکار دارند، حوادث آتش‎سوزی در این بخش زیاد است. به طور مثال برخی افراد کارگاه‌های صنعتی غیرمجاز را از طریق تغییرکاربری و تبدیل یک پارکینگ مسکونی به انباری و یا یک کارگاه تولیدی پوشاک، راه‎اندازی می‏کنند که برای این منظور شبکه برق و فیوزهای آن را دست‌کاری و برق تک‌فاز را به صورت غیراصولی به برق سه‌فاز تبدیل می‌کنند تا جوابگوی برق مصرفی آنها باشد.

ملکی با بیان اینکه این اشتباهات و تخلفات مخصوصا در ساعات پیک مصرف، فشار زیادی به شبکه وارد می‌کند و مسبب حادثه می‌شود، گفت: در بسیاری از موارد مشاهده شده که فیوزها را برداشته‌ و به خاطر بالابردن تحمل آن فیوزهای قوی‎تر کار گذاشته‌اند، در حالی که سیم‌کشی‌ها را تقویت نکرده‌اند.

به گفته وی، این سیم‌کشی که در زمان خود استاندارد بوده و کاربری آن مثلا برای یک مصرف انباری یا مصرف خانگی تعریف شده بود، درپی تغییر کاربری و فیوز، وقتی مصرف برق از حد مجاز بالاتر می‎رود؛ فیوز که در یک ولتاژ مصرف مشخص باید عمل کند و جریان را قطع کند، اما چون فیوز را تعویض و فیوز بالاتری نصب کرده‏اند، فیوز جریان را قطع نمی‌کند و افزایش درجه حرارت سیم‌ها باعث ذوب شدن روکش روی سیم‌ها و اتصال آنها می‌شود.

سیم‌کشی‌های قدیمی و فرسوده

ملکی ادامه داد: همچنین سیم‌کشی‌های قدیمی و فرسوده به خصوص سیم‌کشی‌های روکار که در فضای باز و در معرض بارندگی و آفتاب شدید قرار می‌گیرد، بعد از چند سال فرسوده و باعث اتصال می‌شود. به طور نمونه در محدوده بازار تهران در مناطقی هزاران رشته سیم برق منشعب شده و هر فردی برای مغازه خود یک رشته برق کشیده و از مغازه‌ها رد کرده است. در مواردی وقتی بخش‌هایی از بازار دچار آتش‌سوزی شده، به خاطر این سیم‌کشی‏های‏ غیرمجاز برق بوده که آتش از این طریق به چندین مغازه سرایت کرده است.

سخنگوی سازمان آتش‌نشانی با بیان اینکه سیم‌کشی‌ها مخصوصا سیم‌کشی روکار در بازه زمانی حدود 14 تا 15 سال باید عوض شود، گفت: اکنون در بازار سیم‌کشی‌هایی وجود دارد که حدود 50 سال است مورد استفاده قرار می‎گیرد. در بخش‌هایی از بازار هنوز سیم‌کشی‌های بسیار قدیمی وجود دارد که روکش پارچه‌ای داشته‌اند که این سیم‌کشی‌ها اکنون به طور کامل قطع شده است. چون وقتی حرارت بالا می‌رود، روکش پارچه‌ای این سیم‌کشی‌ها ذوب نمی‌شود، بلکه در همان ابتدا آتش می‌گیرد و این آتش به اطراف سرایت می‌کند.

وی با اشاره به اینکه هنوز از سیم‌کشی‌های قدیمی در برخی جاها استفاده می‌شود، ادامه داد: در برخی موارد فیوزها را برمی‌دارند و به جای آن مفتول می‌بندند تا کار فیوز را انجام دهد که اقدامی کاملا غیراستاندارد است.

ملکی افزود: در عین حال استفاده از وسایل پرمصرف و نامتناسب با محیط (مثل استفاده نادرست از بخاری گازسوز در فصل سرما) موجب حادثه می‎شود. به طور کلی آتش‌سوزی‌های ناشی از اشتباهات برق، آمار نسبتا بالایی از حوادث آتش‌سوزی را به خود اختصاص می‌دهد.

بی احتیاطی، عامل اصلی حوادث برق

وی با تاکید بر اینکه حوادث برق درنهایت به دلیل بی‌احتیاطی اتفاق می‎افتد، گفت: استفاده نکردن از کالای استاندارد به معنی کوتاهی فرد در استفاده از کالای باکیفیت است که برای صرف هزینه کمتر، لوازم برقی فاقد کیفیت را خریداری کرده است و باید منتظر حادثه باشد.

ملکی ادامه داد: کسی که متناسب با ولتاژ مصرفی وسایل برقی، از آنها استفاده نمی‎کند و یا بدون محاسبات لازم در زمینه برق و مدارات برق، فیوزها را تغییر می‌دهد، یا بدون اخذ مجوز لازم بخشی از یک ساختمان را تغییر کاربری داده و متعاقب آن سیم‌کشی‌های برق و نوع دیوارچینی و حتی بعضا لوله‌کشی گاز یک ساختمان را تغییر می‌دهد، به معنی بی‌احتیاطی است. حتی کار کسی که در زمان پیک مصرف با وجود اخطارهای داده شده، از دستگاه‌ پرمصرف استفاده و به شبکه برق فشار وارد می‎کند، بی‌احتیاطی است.

غفلت مالکان از تعمیر و نگهداری

براساس اظهارات این کارشناس، تجهیزات برقی قدیمی باید به طور دوره‏ای توسط کارشناسان بازدید و بررسی شود تا نواقص برطرف شود و کسانی که این کار را انجام نمی‏دهند، بی‌احتیاطی می‏کنند. بی‌احتیاطی هم ناشی از این است که اصول ایمنی و هشدار کارشناسان درباره احتمال وقوع حوادث را باور ندارند.

وی افزود: هرچند که عامل آتش‌سوزی‌ها، استفاده از سیم‌کشی‌های غیراستاندارد یا فیوز نامناسب عنوان می‌شود، اما به دلیل غفلت مالکان اتفاق می‏افتد. چراکه با خرید لوازم باکیفیت و استفاده از متخصصان برای بررسی سیستم‌ها و تعمیر آنها، می‏توانستند موجب جلوگیری از حوادث شوند.

ملکی خاطرنشان کرد: بسیاری از مالکان اعتقادی به صرف هزینه برای بازدیدهای دوره‌ای و تعمیر و نگهداری و خرید تجهیزات برقی باکیفیت ندارند. پس خود بهره‌برداران عامل بروز حوادث آتشسوزی به دلیل استفاده از تجهیزات غیراستاندارد و بی‌کیفیت و عدم تعمیر و نگهداری هستند.

به گفته ملکی، این بی‌احتیاطی بیشتر از سوی کسانی قابل مشاهده است که یک کارگاه یا ساختمانی را برای واگذاری و فروش به غیر آماده می‌کنند و چون خودشان قصد استفاده و یا سکونت در آن را ندارند، از لوازم با کیفیت پایین استفاده می‎کنند.

منبع: مجله ساختمان- آبان97

نام:
ایمیل:
* نظر:
r_sar پربحث ترین r_sar
r_sar دیگر اخبار گروه r_sar