ساخت‌وساز در مناطق پرخطر متوقف شد

بحران فرونشست زمین که در سال‌های اخیر به کابوسی جدی برای شهرهای ایران تبدیل شده، حالا معادلات ساخت‌وساز را به‌کلی تغییر داده است. شورای عالی شهرسازی و معماری کشور با تصویب مصوبه‌ای تازه، مسیر توسعه شهری را در مناطقی که زمین به شدت در حال نشست است، بست تا خطر «فاجعه‌های جانی و اقتصادی» در آینده کاهش یابد.

جزییات مصوبه جدید شورای عالی شهرسازی

بر اساس تصمیم تازه، هرگونه توسعه شهری و ساخت‌وساز مسکن یا سایر پروژه‌های ساختمانی در پهنه‌هایی که خطر فرونشست در آن‌ها بالاست، ممنوع خواهد شد. معاون وزیر راه و دبیر شورای عالی شهرسازی تاکید کرده است: «در مناطقی که خطر فرونشست شدید وجود دارد، باید روند توسعه شهری متوقف شود.»

این تصمیم پس از هشدارهای متعدد کارشناسان و گزارش‌های تکان‌دهنده از فرونشست در استان‌های مختلف، از جمله اصفهان، اتخاذ شده است.

شناسایی و نقشه‌برداری از محدوده‌های فرونشستی

شورای عالی شهرسازی و معماری اعلام کرده است که نقشه‌های پهنه‌های فرونشستی از مراجع تخصصی دریافت شده و هم‌اکنون در طرح‌های توسعه و عمران لحاظ می‌شوند. در این میان، مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی نیز به‌طور فعال در حال پایش و تهیه اطلاعات دقیق درباره این پدیده است.

فرونشست؛ تهدید خاموش زیر پای ایران

فرونشست زمین یکی از مخاطرات طبیعی خطرناک است که آرام و بی‌صدا، شهرها و روستاهای کشور را تهدید می‌کند. براساس گزارش‌ها:

• استان کرمان در رتبه نخست بحران قرار دارد؛ زمین در این منطقه سالانه ۳۰ سانتی‌متر نشست می‌کند.
• در اصفهان، برخی مناطق شهری شاهد فرونشست بالای ۶۰ سانتی‌متر در سال هستند؛ رقمی که خطر تخریب گسترده بناها و زیرساخت‌ها را به‌دنبال دارد.
• استان‌های البرز، مرکزی، قم، خراسان رضوی، همدان، گلستان، تهران، آذربایجان شرقی، قزوین، فارس، آذربایجان غربی و سمنان نیز در ردیف مناطق بحرانی قرار گرفته‌اند.

حتی در سمنان، که کمترین میزان فرونشست گزارش شده، سالانه ۱۱ سانتی‌متر نشست زمین رخ می‌دهد؛ این عدد بیش از دو برابر میانگین جهانی است.

علت اصلی فرونشست؛ زخم عمیق کم‌آبی

کارشناسان تاکید دارند دلیل اصلی این بحران، برداشت بی‌رویه از سفره‌های آب زیرزمینی، خشکسالی‌های متوالی و کمبود منابع آبی است. این روند، لایه‌های خاک و زمین را به‌شدت سست کرده و پیامد آن، فرونشست‌های پی‌درپی است.

تاثیر مصوبه بر بازار مسکن

شرط تازه شورای عالی شهرسازی، که پلاک‌های ساختمانی را در پهنه‌های پرخطر از چرخه ساخت‌وساز خارج می‌کند، محدودیت‌هایی جدی برای سازندگان ایجاد خواهد کرد. به گفته کارشناسان، این اقدام اگرچه در کوتاه‌مدت بر بازار ساخت‌وساز اثر بازدارنده می‌گذارد، اما در بلندمدت می‌تواند از خسارت‌های جبران‌ناپذیر اقتصادی و انسانی جلوگیری کند.