علی بیتالهی، رئیس بخش خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی
اصفهان پرخطرترین شهر کشور از نظر فرونشست / تخلیه کامل یک شهرک مسکونی و ۴۰ مدرسه
فرونشست زمین، بزرگترین تهدید زیربنایی کشور، اصفهان را به کانون بحران بدل کرده است. در حالی که ترکهای عمیق بر دیوار خانهها و آثار تاریخی این شهر نمایان شده، یک شهرک مسکونی و دستکم ۴۰ مدرسه به دلیل خطر جدی فرونشست تخلیه شدهاند.
علی بیتالهی، رئیس بخش خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی هشدار داد: «امروز اصفهان پرخطرترین شهر کشور از نظر فرونشست است. علت اصلی این پدیده برداشت بیرویه آبهای زیرزمینی و قطع دائمی جریان آب زایندهرود است.»
زایندهرود خشک، سفرههای زیرزمینی خالی
بیتالهی با اشاره به نقش حیاتی زایندهرود در شکلگیری و توسعه تاریخی اصفهان گفت: «از اواسط دهه ۹۰ جریان آب در زایندهرود به طور موقت قطع شد و از سالهای ۹۷ و ۹۸ این قطع به شکل دائمی درآمد. وقتی آب در سطح زمین جاری نباشد، سفرههای زیرزمینی هم تغذیه نمیشوند و در عین حال برداشت بیرویه ادامه دارد. نتیجه آن، گسترش هالهای از فرونشست در اطراف جمعیتی سه میلیونی شهر است.»
ترکها در خانهها و آثار تاریخی
رئیس بخش خطرپذیری مرکز تحقیقات راه و شهرسازی تاکید کرد که تمامی محدوده شهر اصفهان تحت تاثیر فرونشست قرار گرفته است. او افزود: «در مناطق شمالی شهر از جمله مناطق ۲، ۹، ۱۰ و ۱۴، نوع خاک و ریزدانه بودن رسوبات باعث شده شدت فرونشست بیشتر باشد. ترکهای عمیق در دیوار خانهها به حدی است که گاهی دست انسان از میان شکافها عبور میکند. حتی آثار تاریخی شهر نیز از این آسیب در امان نمانده و بهطور مشهود ترک برداشتهاند.»
طبق گزارش بیتالهی، از ۲۸۵ مدرسه در مناطق شمالی اصفهان، دستکم ۴۰ مدرسه تخلیه شدهاند. همچنین یک شهرک مسکونی بهطور کامل تخلیه و برخی خانوادهها ناچار به ترک خانههای ترکخورده خود شدهاند. با این حال، برخی از ساکنان همچنان در ساختمانهای پرخطر باقی مانده و جان خود را در معرض ریسک جدی قرار دادهاند.
راهکارهای فوری اما مغفول
این مقام مسئول با انتقاد از بیعملی در برابر بحران افزود: «با وجود مطالعات گسترده، اقدام موثر و عاجلی انجام نشده است. در بالادست سد زایندهرود، باغاتی بهطور غیرمجاز توسعه یافتهاند که بخش عمده آب رودخانه را میبلعند. تعیین تکلیف این باغات، کاهش برداشت چاهها با نصب کنتور هوشمند و اجرای پروژههای تغذیه مصنوعی سفرههای زیرزمینی میتواند بخشی از بحران را کنترل کند.»
او با اشاره به تجربیات موفق کشورهایی مانند ژاپن، شانگهای، تایوان، اندونزی و آمریکا گفت: «تمام این اقدامات کمهزینه و عملیاتی، اما نیازمند اراده و اقدام فوری است. اگر امروز دست به کار نشویم، فردا شاید دیر باشد.»
سرنوشت مشابه دریاچه ارومیه
این اخبار از اصفهان در حالی منتشر میشود که در روزهای گذشته خبری دیگر، مبنی بر محو شدن کامل دریاچه ارومیه در جدیدترین تصاویر ناسا منتشر شد که نشانگر خشک شدن کامل این دریاچه است. عوامل انسانی همچون سدسازیهای بیرویه (با سهم ۲۷ درصدی) و ساخت میانگذر شهید کلانتری (با سهم ۱۷ درصدی) نقش مهمی در این فاجعه داشتهاند. با وجود تشکیل ستاد احیای دریاچه از سال ۱۳۹۲ و هزینه بیش از ۳۰ هزار میلیارد تومان، سطح آب نهتنها بهبود نیافت بلکه وضعیت کنونی حتی بدتر از سال آغاز طرح احیا بوده و عملا هیچ اقدام موثری در جلوگیری از نابودی این دریاچه صورت نگرفت.
