مصطفی سالاری، مدیرعامل سازمان تامین اجتماعی و علی جهانی، کارشناس این حوزه
شیوهنامه تازه بیمه کارگری؛ کلید بازگشت ایرانیان به صنعت ساختمان
کارگران ساختمانی، ستونهای بینامونشان توسعه شهری، سالها با دستمزد ناچیز و نبود امنیت شغلی در سایه بیعدالتی بیمهای زیستهاند. حالا با تصویب «شیوهنامه بیمه کارگران ساختمانی»، امید تازهای برای شناسایی شاغلان واقعی و پوشش حداکثری بیمهای در این بخش زنده شده است؛ تحولی که میتواند عدالت اجتماعی را در یکی از پرچالشترین حوزههای کارگری کشور محقق کند.
کارگران ساختمانی؛ سختکوش و بیپناه
کارگران ساختمانی با سختترین شرایط کاری و دستمزد پایین، همواره از کمترین حمایتهای اجتماعی برخوردار بودهاند. اشتغال فصلی، نداشتن قراردادهای پایدار و نبود بیمه، امنیت معیشتی آنان را به شدت متزلزل کرده است. تا امروز، سهمیه بیمه در بسیاری موارد به افراد غیرمرتبط اختصاص یافته و کارگران واقعی از مزایای قانونی بیبهره ماندهاند.
قانون بیمه و چالشهای منابع
در سال ۱۳۸۶ «قانون بیمه کارگران ساختمانی» برای پوشش بیمهای این قشر تصویب شد، اما به دلیل نبود تعادل میان منابع و مصارف و ضعف در شناسایی دقیق شاغلان واقعی، کارایی لازم را نداشت. همین مسئله موجب شد تا بخشی از سهمیه بیمه در اختیار افراد غیرمرتبط قرار گیرد و کارگران واقعی در صف انتظار باقی بمانند.
طرح تحولی سازمان تامیناجتماعی
برای رفع این مشکلات، «طرح بیمه کارگران ساختمانی» به عنوان یکی از ۲۰ برنامه تحولی سازمان تامیناجتماعی تدوین شد. این طرح با هدف شناسایی دقیق، توزیع عادلانه منابع و جلوگیری از ورود افراد غیرواقعی به چرخه بیمه اجرا میشود.
علی جهانی، کارشناس حوزه تامیناجتماعی، در اینباره میگوید: «استفاده درست از منابع بیمهای نهتنها زمان انتظار را کاهش میدهد، بلکه مانع تقلب و رانتجویی شده، عدالت بیمهای را تقویت میکند.»
تصویب شیوهنامه جدید
نتیجه نشستهای مشترک سازمان تامیناجتماعی با تشکلهای صنفی، تصویب «شیوهنامه بیمه کارگران ساختمانی» در خردادماه بود. بر اساس این شیوهنامه، کارگروههای ملی، استانی و شهرستانی وظیفه شناسایی افراد واجد شرایط و نظارت بر منابع را بر عهده دارند.
به گفته علی جهانی، «این دستورالعمل با مشارکت نمایندگان کارفرمایان، کارگران، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، شهرداریها و انجمنهای صنفی تدوین شده و جامعیت و کارآمدی آن تضمین شده است.»
تاکید بر بیمه شدن کارگران واقعی
مصطفی سالاری، مدیرعامل سازمان تامیناجتماعی، در نشست ملی ساماندهی بیمه کارگران ساختمانی تاکید کرد: «نباید افرادی غیر از کارگران واقعی ساختمان از منابع این بخش استفاده کنند.» او افزود: «اجرای شیوهنامه جدید، مسیر بیمه شدن همه شاغلان واقعی ساختمان را فراهم میکند و صف انتظار را از میان برمیدارد.»
چالشهای پنهان در مسیر بیمه
با وجود این تحولات، مشکلات جدی همچنان پابرجاست. از میانگین سنی بالای بیمهشدگان (۱۰ درصد بالای ۶۰ سال) تا حضور پررنگ اتباع غیرمجاز (حدود ۸۰ درصد در پروژهها) و سهم پایین کارگران ایرانی در اشتغال پایدار (تنها ۳۰ درصد)، همه این عوامل برنامهریزی دقیق را ضروری میسازد.
علی جهانی تاکید میکند: «بازرسیهای دقیق و میدانی در کارگاهها باید تضمینکننده اجرای واقعی بیمه باشد، نه اقدامی سطحی یا نمایشی.»
بازگشت ایرانیان به صحنه ساختمان
یکی از اهداف کلیدی شیوهنامه، بازگرداندن جایگاه کارگران ایرانی در پروژههای ساختمانی است. کارشناسان معتقدند تنها با ایجاد ارتباط شفاف میان شهرداریها، نظام مهندسی و تشکلهای صنفی میتوان حضور کارگران واقعی را تقویت کرد. این اقدام علاوه بر افزایش عدالت بیمهای، به بهبود وضعیت اجتماعی و رفاهی نیروی کار داخلی منجر خواهد شد.
جمعبندی
بیمه کارگران ساختمانی حالا در نقطه عطف قرار گرفته است. اجرای شیوهنامه جدید اگر با دقت و نظارت کافی همراه شود، میتواند عدالت بیمهای را محقق و منابع محدود را درست هدایت نماید تا شاغلان واقعی این صنعت به جایگاهی درخور برسند. آنچه روشن است، آینده بیمه کارگران ساختمانی نهتنها به اصلاح سازوکارها بلکه به اراده جدی برای اجرای شفاف قوانین وابسته است.
