علی صفری، معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری البرز
شهرها گرفتار بنبست مدیریت شهری و زیرساختهای شهری در حال فروپاشی هستند
نشست کمیسیون معماری و شهرسازی شورای شهرهای استان البرز، صحنه انتقادات و پیشنهادهای جدی در حوزه مدیریت شهری بود. علی صفری، معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری البرز با تاکید بر ضرورت بازنگری در رویکردهای فعلی توسعه و طراحی شهری، هشدار داد که ادامه مسیر کنونی، کیفیت زندگی شهری را بیش از پیش به خطر میاندازد.
بحران زیرساخت و بافتهای فرسوده
صفری با اشاره به وضعیت نامطلوب زیرساختها در بسیاری از شهرهای کشور گفت: «در بسیاری از شهرها، زیرساختها دچار شکست شدهاند. اگر با نگاهی کارشناسانه و مبتنی بر تجربههای واقعی به طراحی مدلهای شهری بپردازیم، میتوانیم کیفیت زندگی را ارتقا دهیم.» او بر لزوم نگاه انسانی، مشارکتپذیر و هوشمند به حکمرانی شهری تاکید کرد و افزود: توسعه باید فراتر از آمار و جدول باشد.
سرانه آموزشی روی کاغذ، کمبود در واقعیت
به گفته صفری، استانهای مهاجرپذیر با چالش مضاعفی مواجهاند. او تصریح کرد: «با وجود بیشترین سرانه آموزشی تعریفشده، استان البرز با کمبود شدید فضاهای آموزشی روبهرو است. سالانه حدود ۳۰ هزار دانشآموز به جمعیت اضافه میشود، اما زیرساختها پاسخگوی این رشد نیستند.» او تاکید کرد که تعریف سرانه باید واقعی و متناسب با رشد جمعیت و کیفیت خدمات باشد، نه صرفا عددی در جدولهای آماری.
شهرسازی بدون دانش و تجربه
معاون استانداری البرز یکی از ریشهایترین مشکلات را به ضعف در طراحی و اجرای طرحهای شهری نسبت داد و گفت: «بسیاری از مسئولان پروژههای شهری فاقد دانش یا تجربه لازم در حوزه شهرسازی هستند و همین موضوع منجر به بنبستهای متعدد، از جمله در حملونقل شهری شده است.»
ضرورت حملونقل هوشمند
صفری ترافیک را صرفا یک مسئله فیزیکی ندانست و اظهار داشت: «امروز شهرها نیازمند سیستمهای حملونقل هوشمند هستند. ترافیک نهتنها خیابانها را قفل میکند، بلکه هزاران مشکل اجتماعی و روانی را بهدنبال میآورد.» به گفته او، مدیریت هوشمند و جامع میتواند این بحران را به فرصت تبدیل کند.
شهر برای انسان، نه فقط کالبد
صفری تاکید کرد: «شهر باید برای انسان ساخته شود. طراحی شهری باید بر مبنای نیاز کودکان، جوانان، سالمندان و خانوادهها شکل بگیرد. وقتی شهر به اتاق خواب و محل گذران موقت تبدیل شود، نه آرامش روانی وجود خواهد داشت و نه احساس تعلق اجتماعی.»
او افزود: «اگر مردم در فرآیند طراحی و اجرای پروژههای شهری نقش نداشته باشند، تصمیمها ناقص خواهد بود. تجربه تاریخی نشان میدهد بافتهای اصیل و ماندگار شهری مانند میدانها و بازارهای سنتی ایران، نتیجه مشارکت اجتماعی و طراحی بر پایه نیازهای واقعی مردم بودهاند.»
هویت شهری و حقوق شهروندان
معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری البرز هشدار داد: «حتی نمای شهری که بخشی از سیمای عمومی جامعه است، به اشتباه مالکیت خصوصی تلقی میشود و تغییر آن بدون توجه به اصالت تاریخی، به هویت شهر آسیب میزند.» او تاکید کرد: « تنفس، آرامش و مشارکت اجتماعی از حقوق اساسی شهروندان است که باید در طراحی شهری لحاظ شود.»
محدودیتهای توسعه کالبدی
صفری با اشاره به شرایط ویژه البرز و جمعیت بالای کرج گفت: «نمیتوان بارگذاری بیشتری بر منابع طبیعی و انرژی استان تحمیل کرد. بنابراین تصمیمات کمیسیونهای شهرسازی و ماده پنج باید با در نظر گرفتن این محدودیتها اتخاذ شود، چراکه استان ظرفیت توسعه کالبدی بیرویه را ندارد.»
نقش تصمیمات شهرسازی
او تصریح کرد: «یک تصمیم ساده در حوزه شهرسازی میتواند سرنوشت یک منطقه را برای سالها تغییر دهد. اگر تصمیمات شوراها و کمیسیونها در خصوص معابر یا کاربریها به نفع مردم نباشد، آسیبهایی جبرانناپذیر به شهر وارد میگردد. اما اگر تصمیمی، هوشمندانه و بر مبنای منافع عمومی اتخاذ شود، همان نقطه میتواند سالها به عنوان مرکز زندگی و تعامل اجتماعی، نقشآفرینی کند.»
بازگشت به تجربههای تاریخی
صفری خاطرنشان کرد: «بافتهای سنتی همچون دولتخانهها، بازارها و میدانها نشان میدهند که شهرها در گذشته با محوریت زندگی اجتماعی و تعامل انسانی طراحی میشدند. امروز هم باید این تجارب را احیا کنیم. شوراها و کمیسیونهای شهرسازی باید جلسات خود را در شهرهای مختلف کشور برگزار کرده و از تجربههای موفق و ناموفق درس بگیرند.»
جمعبندی
سخنان صفری بار دیگر روشن ساخت که شهر صرفا مجموعهای از ساختمانها و خیابانها نیست؛ بلکه بستر زندگی، تعامل اجتماعی و آرامش انسان است. او تاکید کرد: «شهرها در طول صدها سال، توسط مردم ساخته و تکمیل شدهاند و این فرایند طبیعی، باعث ماندگاری و هویتبخشی شده است. ما نمیتوانیم انتظار داشته باشیم شهری ظرف چند سال، با نگاه صرفا کالبدی ساخته شود و کارکرد اجتماعی و فرهنگی واقعی هم داشته باشد.»
به نظر میرسد که امروز، بیش از هر زمان دیگری، بازنگری در سیاستهای شهرسازی و حرکت به سوی حکمرانی شهری انسانی، علمی و هوشمند، ضروری و اجتنابناپذیر است.
موضوع مرتبط:
حمید ملانوری شمسی، استاندار همدان و علیرضا زاکانی، شهردار تهران
از بحران حاشیهنشینی تا توسعه پایدار؛ پیامهای کلیدی اجلاس شهرداران کلانشهرهای کشور
