حسن محتشم عضو هیات مدیره انجمن انبوهسازان استان تهران
رکود، تورم و بیاعتمادی؛ سهگانه خطرناک در بازار مسکن ایران
در حالیکه تورم ساختوساز هر روز رکورد تازهای ثبت میکند، حسن محتشم عضو هیات مدیره انجمن انبوهسازان استان تهران با هشدار نسبت به آینده طرحهای حمایتی دولت در حوزه مسکن، از واقعیتهای تلخ نهضت ملی مسکن سخن گفت. او تاکید کرد که شکاف عمیق ۵ تا ۶ میلیونی میان عرضه و تقاضای مسکن و بیتوجهی به اقشار کمدرآمد، نشان میدهد فرمولهای فعلی دولت دیگر پاسخگوی بحران سرپناه در کشور نیست.
بحران مسکن زیر سایه تورم و سیاستهای ناکارآمد
تامین مسکن مناسب و مقرونبهصرفه برای اقشار ضعیف، همچنان یکی از بزرگترین چالشهای اقتصادی و اجتماعی کشور است. شکاف فزاینده بین درآمد خانوارهای کمدرآمد و قیمت مسکن، چه در بخش خرید و چه در اجاره، باعث شده بسیاری از مردم عملا از رویای خانهدار شدن فاصله بگیرند.
با وجود اجرای طرحهایی مانند نهضت ملی مسکن، روند افزایش قیمت زمین، مصالح و دستمزدها بهقدری شدید است که عملا توان وامهای مسکن و ودیعه اجاره را بیاثر کرده است. بهعنوان نمونه، وام ودیعه ۴۰۰ میلیون تومانی در تهران حتی نصف مبلغ رهن معمول در مناطق متوسط هم نیست.
از سوی دیگر، کاهش سقف تسهیلات ساخت، انگیزه سازندگان برای ورود به پروژههای حمایتی را کم کرده است. محتشم میگوید: «وامهای بانکی در مقایسه با هزینه واقعی ساخت، بسیار ناچیز است و کارایی لازم را برای تامین مسکن اقشار ضعیف ندارد.»
کمبود ۶ میلیون واحد؛ هدفی که هرگز محقق نشد
به گفته محتشم، بر اساس آمار رسمی وزارت راه و شهرسازی، ایران سالانه به ساخت حدود یک میلیون واحد مسکونی نیاز دارد تا به تعادل عرضه و تقاضا برسد. با این حال، در دهه گذشته تنها حدود ۴۰۰ هزار واحد در سال ساخته شده و همین امر باعث شکلگیری شکاف ۵ تا ۶ میلیونی در بخش مسکن شده است.
او با اشاره به اینکه توزیع ساختوساز نیز عادلانه نیست، افزود: «بخش عمده ساختوسازها در مناطق متوسط و بالای کلانشهرها انجام میشود، در حالی که اقشار کمدرآمد از چرخه تولید مسکن کنار ماندهاند.»
نهضت ملی مسکن زیر تیغ کمبود نقدینگی
به گفته این عضو هیات مدیره انجمن انبوهسازان تهران، بزرگترین مانع اجرای نهضت ملی مسکن، کمبود نقدینگی و همکاری ناکافی بانکها در پرداخت وام است. او تصریح کرد: «پیمانکاران برای ادامه کار نیازمند تامین بهموقع منابع هستند، اما روند کند پرداخت تسهیلات باعث طولانی شدن پروژهها و افزایش تورم ساخت میشود. در نهایت، هم قیمت نهایی بالا میرود و هم متقاضی توان خرید خود را از دست میدهد.»
محتشم هشدار داد که این وضعیت، نه تنها روند اجرای طرح را مختل کرده بلکه اعتماد سازندگان بخش خصوصی را نیز کاهش داده است.
بازگشت به طرحهای اجارهداری؛ تجربهای تکراری از دهه ۷۰
وی با اشاره به طرح جدید دولت برای «اجارهداری حرفهای»، آن را مشابه سیاستهای دهه ۷۰ دانست که سرانجام به مسکن مهر منجر شد. محتشم گفت: «طرح اجارهداری ایده خوبی است، اما اگر با همان بروکراسی و تاخیرهای همیشگی اجرا شود، مانند تجربههای پیشین شکست میخورد. سرعت عمل دولت و شفافیت در قراردادها برای موفقیت این طرح حیاتی است.»
مسکن کارگری؛ رویایی دور از دسترس
محتشم وضعیت مسکن کارگری را نگرانکننده دانست و گفت: «طبق برآورد فعلی، ساخت یک واحد ۱۰۰ متری حدود دو میلیارد تومان هزینه دارد و سال آینده به سه میلیارد میرسد. چگونه یک کارگر با حقوق ۱۵ تا ۲۰ میلیون تومان میتواند حتی با کمک ۲۰ درصدی کارفرما، خانهدار شود؟»
او افزود: «قیمت واقعی ساخت با مصالح استاندارد در تهران متری حدود ۲۰ میلیون تومان است. تا زمانی که تولید ملی تقویت نشود و ارزش پول ملی حفظ نگردد، خانهدار شدن برای کارگران تنها در حد شعار باقی خواهد ماند.»
ضعف دولت در بازار مسکن؛ رکود همراه با جهش قیمت
در حالیکه بازار مسکن در رکود عمیق فرو رفته، قیمتها همچنان صعودی است. به باور کارشناسان، دولت در تنظیم بازار و تحقق وعدههای خود در زمینه تامین مسکن اقشار ضعیف ناکام بوده است. محتشم تاکید کرد: «تا زمانی که سیاستهای مسکن با واقعیتهای اقتصادی کشور هماهنگ نشود، هر طرحی حتی نهضت ملی مسکن، در بهترین حالت، فقط صورتمسئله را پاک خواهد کرد.»
