تامین زمین به‌معنای خانه‌دار شدن نیست / چالش تبصره ۵۰ برنامه هفتم؛ وقتی قانون با واقعیت زمین هم‌خوانی ندارد

درحالی‌که مسئله تامین زمین برای طرح‌های مسکنی یکی از چالش‌های اصلی برنامه هفتم پیشرفت به شمار می‌رود، غلامرضا کاظمیان، معاون شهرسازی و معماری وزیر راه و شهرسازی اعلام کرد: در سال ۱۴۰۳ حدود ۴۷ هزار هکتار زمین شهری و روستایی برای توسعه سکونتگاه‌ها تامین شده که معادل ۷۲ درصد هدف‌گذاری سالانه برنامه هفتم است. او تاکید کرد وزارت راه و شهرسازی خود را ملزم به اجرای قانون می‌داند و «مطلقا با تامین زمین برای طرح‌های مسکن مخالف نیست».

اصلاح تبصره یک ماده ۵۰ و ملاحظات قانونی

کاظمیان در مصاحبه تلویزیونی، درباره پیشنهاد وزارت راه و شهرسازی برای اصلاح تبصره یک ماده ۵۰ قانون برنامه هفتم پیشرفت توضیح داد: این بند قانونی افزایش دو دهم درصدی ظرفیت سکونتگاهی در روستاها، شهرهای کوچک و میانی، مناطق مرزی و شهرک‌سازی را با رعایت سند آمایش سرزمین و قوانین حفظ کاربری اراضی مجاز می‌داند؛ اما در عمل، ملاحظات متعددی از جمله عدم استفاده از اراضی درجه یک و دو کشاورزی و محدودیت‌های محیطی، اجرای کامل آن را دشوار کرده است.

وی افزود: از دیدگاه وزارت راه و شهرسازی، افزایش دو دهم درصدی ظرفیت سکونتگاهی طی پنج سال برنامه هفتم، از نظر علمی و اجرایی غیرعملیاتی است.

موجودی مسکن کافی است، اما توزیع ناعادلانه است

کاظمیان با تاکید بر رعایت قانون تصریح کرد: «هم‌اکنون تعداد واحدهای مسکونی در کشور از تعداد خانوارها بیشتر است، اما مسئله در توزیع جغرافیایی و دسترسی عادلانه به مسکن نهفته است.» به گفته او، بند قانونی یادشده با پیش‌بینی جمعیت ۱۰۶ میلیون نفری ایران در افق ۱۴۱۵، الزام به تامین زمین برای همه را مطرح می‌کند که از نظر سند آمایش سرزمین با واقعیت‌های توسعه متوازن سازگار نیست.

مسیرهای متنوع برای تامین زمین

معاون وزیر راه و شهرسازی تاکید کرد تامین زمین الزاما به معنای الحاق اراضی جدید نیست و مسیرهای متعددی برای این هدف وجود دارد: از افزایش بهره‌وری سکونتگاه‌های موجود، ایجاد شهرهای جدید و شهرک‌سازی گرفته تا الحاق محدود و هدفمند زمین به محدوده شهرها و روستاها.

وی با اشاره به محدودیت‌های قانونی در الحاق اراضی کشاورزی و مناطق دارای خطرات طبیعی گفت: «این محدودیت‌ها از جمله دلایل عدم تحقق کامل هدف ماده ۵۰ قانون برنامه هفتم است.»

عملکرد تامین زمین در سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴

به گفته کاظمیان، در نیمه نخست سال ۱۴۰۴ نیز حدود ۲۱ هزار هکتار زمین جدید تامین شده و مجموع عملکرد وزارتخانه در سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ به ۶۸ هزار هکتار می‌رسد. او افزود: «مطابق سند آمایش سرزمین، رشد کلانشهرها باید کنترل شود، به همین دلیل تنها ۷.۴ درصد زمین‌های تامین‌شده در کلانشهرها و ۹۲.۵ درصد در شهرهای کوچک و میانی و شهرک‌ها اختصاص یافته است.»

بازآفرینی شهری؛ راهی به جای گسترش بی‌رویه

کاظمیان یادآور شد که تامین زمین به‌تنهایی به معنای خانه‌دار شدن مردم نیست. او با اشاره به وجود ۷۰ هزار سکونتگاه غیررسمی در کشور گفت: «در بسیاری از این مناطق، نیاز به تامین زمین جدید نیست، بلکه باید در همان محدوده، پروژه‌های بازآفرینی و بهسازی شهری اجرا شود تا کیفیت زندگی ساکنان ارتقا یابد.»