عیسی بزرگزاده، سخنگوی صنعت آب کشور و رضا حاجیکریم، رییس فدراسیون صنعت آب کشور
دولت و فدراسیون صنعت آب به دنبال نجات کشور از بحران آب؛ لزوم بازنگری در مقررات مصرف آب ساختمانها
در حالیکه کاهش شدید بارشها، پاییزی خشک و کمرمق را برای کشور رقم زده، زنگ خطر بحران آب در پایتخت رسما به صدا درآمده است. عصر شنبه ۱۰ آبان، نشست ویژه مدیریت بحران آب شرب تهران با حضور وزیر نیرو، استاندار تهران، عیسی بزرگزاده، سخنگوی صنعت آب کشور و رضا حاجیکریم، رییس فدراسیون صنعت آب کشور، برگزار شد؛ نشستی که طی آن آخرین وضعیت سدهای پنجگانه تهران شامل لتیان، ماملو، لار، امیرکبیر و طالقان مورد بررسی قرار گرفت و تصمیمات ویژهای برای کاهش برداشت از منابع حیاتی آب و صرفهجویی حداقل ۱۰ درصدی در مصرف شهروندان اتخاذ شد.
بزرگزاده اعلام کرد: «میزان کاهش مصرف برنامهریزیشده باید از طریق مدیریت همزمان وزارت نیرو و همراهی مردم محقق شود.» به گفته او، تابآوری سدهای اطراف پایتخت بهشدت کاهش یافته و تداوم روند فعلی میتواند منجر به افت بیسابقه سطح ذخایر آبی تهران شود.
آب داریم اما مدیریت نداریم
سخنگوی صنعت آب کشور در نشست تخصصی بررسی ضرورت تدوین آییننامه جامع بهینهسازی مصرف آب در ساختمانها، ریشه بخش عمده مشکلات کشور در حوزه آب را ضعف مدیریت دانست و گفت: «مشکل اصلی آب کشور کمبود نیست، بلکه مدیریت آن است. راهکارهای کوتاهمدت پاسخگو نیستند و باید به سمت ابزارهای مدیریتی نو و اصلاح مقررات ساختمان حرکت کنیم.»
او با اشاره به مفهوم «آب خالص صفر» افزود: «هدف این است که هر مقدار آبی که از طبیعت برداشت میکنیم، به همان میزان به چرخه طبیعت بازگردانده شود؛ این کار از طریق بازچرخانی پساب، جمعآوری آب باران و تفکیک آب خاکستری در ساختمانها ممکن است.»
بزرگزاده تاکید کرد: سیستمهای محلی تصفیه و بازچرخانی آب میتوانند در کاهش مصرف بسیار موثر باشند. او نمونههایی از طراحی مخازن آب باران و تفکیک آب خاکستری و سیاه در مجتمعهای مسکونی را تشریح کرد و گفت: «اصلاح مقررات ملی ساختمان برای اجرای چنین سیستمهایی ضروری است.»
کمبود آب، مانع توسعه کلانشهرها
بزرگزاده هشدار داد که ظرفیت بارگذاری جمعیت و فعالیت در کلانشهرهایی مانند تهران، اصفهان، مشهد، کرج، تبریز و شیراز محدود است و افزود: «نمیتوان با ممنوعیت ساختوساز مشکل را حل کرد؛ بلکه باید با ابزارهای مدیریتی و شهری، انرژی موجود در بخش ساختوساز را به سمت توسعه پایدار هدایت کنیم.»
به گفته او، کنترل منابع آب نباید تنها بر پایه قوه قهریه باشد، بلکه باید با ایجاد انگیزه در میان شهروندان و سازندگان صورت گیرد. وی تاکید کرد که طرحهای مربوط به بازچرخانی آب با دستور رییسجمهور و مصوبه شورای عالی آب به سازمان نظام مهندسی و وزارت راه و شهرسازی ابلاغ شده و در برنامه هفتم توسعه نیز مورد اشاره قرار گرفته است.
هشدار فدراسیون صنعت آب: تهران روی لبه تیغ
در ادامه مباحث مرتبط با بحران آب، رضا حاجیکریم، رییس فدراسیون صنعت آب کشور نیز تصویر نگرانکنندهای از وضعیت منابع آبی کشور ترسیم کرد. او گفت: «منابع آب تجدیدپذیر ایران از ۱۳۰ میلیارد مترمکعب در دهه هفتاد به ۶۶ میلیارد مترمکعب کاهش یافته است. تهران تقریبا تمام آب مصرفی خود را از دیگر مناطق برداشت میکند و در واقع، تمام آب پایتخت غصبی است.»
او با استناد به گزارش سازمان جهانی هواشناسی افزود: «سال ۲۰۲۴ میلادی گرمترین سال تاریخ بوده و ایران در یکی از خشکترین کمربندهای اقلیمی جهان قرار دارد. هر یک درجه افزایش دما، شش درصد تبخیر بیشتر ایجاد میکند؛ به همین دلیل تداوم گرمایش جهانی بهطور مستقیم ذخایر آبی کشور را تهدید میکند.»
حاجیکریم نسبت به فرونشست شدید دشتهای مرکزی هشدار داد و گفت: «در برخی مناطق تهران، میزان فرونشست به ۳۰ سانتیمتر رسیده و از حاشیه شهر به مناطق مرکزی مانند ۹ و ۱۸ گسترش یافته است.»
مصرف ناپایدار و نبود مقررات بازچرخانی
رییس فدراسیون صنعت آب کشور با اشاره به بحران مصرف در تهران افزود: «تهران سالانه بیش از یک میلیارد مترمکعب آب مصرف میکند، درحالیکه بارندگی سالانه آن تنها ۱۲۰ میلیون مترمکعب است. شاخص پایداری آب در استان تهران به ۳۲۵ مترمکعب برای هر نفر رسیده، درحالیکه استاندارد جهانی ۱۷۰۰ مترمکعب است.»
او تاکید کرد: «در بدن انسان، آب تا ۱۱ بار بازیافت میشود، اما در شهرهای ما هیچ سازوکاری برای بازچرخانی وجود ندارد. درحالیکه مجتمعهایی مانند پالادیوم روزانه بیش از ۳۵۰ هزار لیتر آب مصرف میکنند، هیچ الزام قانونی برای بازیافت آن وجود ندارد.»
پیشنهادهای فدراسیون صنعت آب برای نجات کلانشهرها
حاجیکریم با انتقاد از خلأ مقررات در نظام مهندسی ساختمان گفت: «پیشنهاد ما این است که ساختمانها از متراژی مشخص به بالا موظف به استفاده از سیستمهای بازچرخانی آب شوند. همچنین باید مشوقهای مالی و ابزارهای بازدارنده برای این موضوع تدوین شود.»
به گفته وی، فدراسیون صنعت آب با همکاری وزارت نیرو، سازمان نظام مهندسی و وزارت مسکن، مدلی برای مشارکت عمومی ــ خصوصی (PPP) در پروژههای بازچرخانی و تصفیه آب تدوین کرده است. او افزود: «سرعت حرکت ما با شدت بحران آب همخوانی ندارد و در صورت بیتوجهی به ناترازی منابع آبی، پدیدههایی مانند تخلیه اصفهان تا سال ۱۴۱۵ دور از ذهن نخواهد بود.»
