مهدی زرقانی، سازنده و بازرس انجمن انبوهسازان استان تهران
از ساخت دستی تا نسل هفتم؛ چرا صنعتیسازی ساختمان در ایران فراگیر نشد؟
صنعت ساختوساز ایران در حالی میان نسلهای سنتی و نیمهصنعتی متوقف مانده که جهان با شتاب به سمت ساختوساز دیجیتال، هوشمند و مدولار حرکت میکند. به باور فعالان این حوزه، صنعتیسازی میتواند زمان ساخت را کاهش داده، کیفیت را افزایش دهد و سرمایهگذاری را قابل پیشبینی کند.
توقف ایران میان نسلهای قدیم ساختوساز
مهدی زرقانی، سازنده و بازرس انجمن انبوهسازان استان تهران، با اشاره به شکاف عمیق ایران و جهان در بهرهگیری از فناوریهای ساخت میگوید: بخش بزرگی از صنعت ساختوساز کشور همچنان با روشهای سنتی و پرهزینه پیش میرود، درحالیکه دنیا به نسلهای ششم و هفتم ساختوساز که مبتنی بر فناوریهای دیجیتال، هوش مصنوعی، رباتیک و ساخت مدولار هستند، رسیده است.
به گفته او، توقف ایران در نسلهای سوم و چهارم، بهرهوری و رقابتپذیری را به شدت کاهش میدهد.
دنیا چگونه میسازد؟
زرقانی با اشاره به تجربه برخی کشورها تاکید میکند: در کشورهایی مانند ژاپن، کره جنوبی، چین و امارات، پروژههایی مانند ساخت بیمارستان در مدت کوتاه عملیاتی میشود. در این الگوها، دقت، سرعت و کیفیت جایگزین اتلاف، خطا و دوبارهکاری شده است.
اما در ایران، حدود ۷۰ درصد مراحل ساخت همچنان دستی انجام میگیرد؛ که این امر هزینهها را افزایش داده و زمان تحویل پروژهها را غیرقابل پیشبینی میکند.
مزایای کلیدی صنعتیسازی ساختمان
به گفته این فعال صنعت ساختمان، حرکت به سمت ساختوساز صنعتی و سیستممحور، چند مزیت اساسی دارد:
- کاهش زمان ساخت و تحویل پروژه
- افزایش سرعت بازگشت سرمایه
- کاهش مصرف انرژی
- افزایش کیفیت و دوام ساختمانها
- کاهش وابستگی به نیروی کار سنتی
او میافزاید: سرمایهگذاران به پروژههایی علاقهمندند که زمان و هزینه نهایی آنها قابل پیشبینی باشد؛ پروژههایی که بر پایه فناوری شکل میگیرند، نوسانات کمتری دارند و ریسک سرمایهگذاری را کاهش میدهند.
چرا سرمایهگذاری در ساختوساز سخت شده است؟
وقتی پروژهای زمان پایان و هزینه نهایی نامشخص دارد، طبیعی است که سرمایهگذاری در آن دشوار شود. در مقابل، پروژههای صنعتی و فناوریمحور امکان برنامهریزی دقیقتری میدهند و جذابیت بیشتری برای سرمایهگذاران ایجاد میکنند. به باور زرقانی، ایران دیر یا زود ناگزیر است وارد نسل جدید ساختوساز شود.
تصدیگری دولت؛ مانع یا فرصت؟
این توسعهگر صنعت ساختمان معتقد است: متاسفانه دولت در صنعت ساختمان نقش تصدیگر پیدا کرده و خود به سازنده تبدیل شده است. اگر دولت بهجای تصدیگری، تسهیلگر باشد و میدان را به سرمایهگذاران، سازندگان و انبوهسازان حرفهای بسپارد و اگر نگاهها از پروژهمحوری به سیستممحوری تغییر کند، میتوان آیندهای جدیتر برای توسعه صنعت ساختمان متصور شد.
رکود ساختوساز از کجا میآید؟
به گفته زرقانی، اصلیترین دلیل رکود ساختوساز، عدم نقدشوندگی ملک است. وی در تشریح ابعاد رکود تورمی مسکن تاکید کرد: برخلاف برخی ادعاها، عواملی مانند کمبود آب، آلودگی هوا یا محدودیتهای انرژی نقش ناچیزی در رکود دارند. ریشه اصلی رکود، اقتصاد کلان و کاهش شدید نقدشوندگی ملک است. با توجه به چرخههای طبیعی رکود و رونق در بازار مسکن، اکنون باید در دوره رشد قرار داشته باشیم؛ اما بازار همچنان در رکود عمیق مانده است. این وضعیت باعث شده فنر بازار بیش از حد فشرده شود؛ موضوعی که به کاهش قدرت خرید مردم و نبود نقدشوندگی املاک بازمیگردد و چشمانداز خروج از رکود را مبهم کرده است.
