پشتپرده کاهش ساختوساز؛ سرمایهها کجا خرج میشوند؟
تغییر استراتژی سازندهها؛ تکمیل نیمهتمامها بهجای ساخت جدید
کاهش صدور پروانههای ساختمانی در نیمه نخست سال جاری، در نگاه اول نشانهای از افت ساختوساز مسکن به نظر میرسد، اما بررسی آمارهای رسمی مرکز آمار ایران و بانک مرکزی نشان میدهد بخش قابل توجهی از این کاهش، ناشی از تغییر راهبرد سازندهها و تمرکز آنها بر تکمیل واحدهای مسکونی نیمهکاره برای عرضه سریعتر به بازار مسکن است.
روایتی از تغییر مسیر سازندهها در بازار مسکن
بررسیهای میدانی و شواهد آماری در بخش ساختوساز واحدهای مسکونی حاکی از آن است که در مقطع زمانی حاضر، بخش قابل توجهی از سازندهها به جای آغاز پروژههای جدید، تمرکز خود را بر تکمیل پروژههای نیمهتمام معطوف کردهاند. این رویکرد، همزمان با کاهش آمار صدور پروانههای ساختمانی در کشور، به یکی از نشانههای مهم تغییر رفتار سرمایهگذاران ساختمانی تبدیل شده است.
افت صدور پروانههای ساختمانی در نیمه نخست سال
آمارهای رسمی مرکز آمار ایران نشان میدهد، اگرچه سال گذشته رکورد ۱۱ساله صدور پروانه ساختمانی با بیش از ۵۲۰٬۰۰۰ مجوز ساخت در کشور شکسته شد، اما در ۶ماهه نخست سال جاری، تعداد پروانههای صادرشده برای ساختوسازهای جدید مسکن نسبت به مدت مشابه سال ۱۴۰۳، حدود ۲۳٪ کاهش یافته است.
براساس این آمار، در ۶ماهه اول سال جاری برای ساخت حدود ۱۹۱٬۳۷۶ واحد مسکونی، پروانه ساختمانی از سوی شهرداریهای کشور صادر شده است، درحالیکه این رقم در ۶ماهه نخست سال ۱۴۰۳، حدود ۲۴۹٬۸۴۸ واحد مسکونی بوده است.
وضعیت تهران؛ کاهش ملایمتر اما معنادار
در شهر تهران نیز روندی مشابه مشاهده میشود. طی این بازه زمانی، تعداد پروانههای ساختمانی با کاهش حدود ۱۰٪، از حدود ۲۷٬۰۰۰ واحد به حدود ۲۴٬۰۰۰ واحد رسیده است. این آمار نشان میدهد که حتی در پایتخت نیز سازندهها با احتیاط بیشتری وارد پروژههای جدید شدهاند.
تمرکز بر تکمیل پروژههای نیمهکاره
تحقیقات میدانی، اظهارات سازندههای مسکن و همچنین آمارهای رسمی بانک مرکزی درباره تغییرات سرمایهگذاری بخش خصوصی در ساختوسازهای مناطق شهری کشور نشان میدهد، یکی از دلایل اصلی کاهش صدور پروانههای جدید، تمرکز سازندهها بر تکمیل واحدهای نیمهکارهای است که طی ۲ سال اخیر مجوز ساخت آنها صادر شده بود.
در واقع، در ۶ماهه نخست سال جاری، بخش عمده فعالیت سازندهها معطوف به پروژههایی بوده که پیشتر آغاز شده و اکنون به مراحل پایانی اجرا رسیدهاند؛ پروژههایی که امکان عرضه سریعتر به بازار را فراهم میکنند.
رشد سرمایهگذاری؛ تناقض ظاهری آمارها
آخرین آمار منتشرشده از سوی بانک مرکزی نشان میدهد، درحالیکه روند صدور پروانههای ساختمانی در سال جاری منفی بوده است، سرمایهگذاری بخش خصوصی در ساختمانهای مناطق شهری کشور طی بهار امسال نسبت به ۳ماهه نخست سال گذشته، معادل ۲۳٫۲٪ رشد داشته است. آمار مربوط به ۳ماهه دوم سال هنوز منتشر نشده است.
جهش سرمایهگذاری در ساختمانهای نیمهکاره و تکمیلشده
براساس آمار بانک مرکزی، سرمایهگذاری بخش خصوصی در «ساختمانهای نیمهکاره» در این بازه زمانی حدود ۴۴٪ و در «ساختمانهای تکمیلشده» حدود ۴۰٫۴٪ رشد داشته است. این ارقام بهروشنی نشان میدهد که سازندهها در شرایط فعلی بازار، تکمیل پروژههای موجود را نسبت به آغاز ساختوسازهای جدید، کمریسکتر و اقتصادیتر ارزیابی میکنند.
جمعبندی
مجموع آمارها و شواهد میدانی نشان میدهد کاهش صدور پروانههای ساختمانی در نیمه نخست سال جاری، لزوما به معنای رکود کامل ساختوساز نیست، بلکه بیانگر تغییر اولویت سازندهها به سمت تکمیل واحدهای نیمهکاره و عرضه سریعتر آنها به بازار مسکن است؛ رویکردی که میتواند در کوتاهمدت بر تعادل عرضه و تقاضا در بازار اثرگذار باشد.
خبر مرتبط:
مهلت ۱۵ روزه دادستان تهران به شهرداری برای تعیین تکلیف ساختمانهای نیمهکاره و رهاشده
از مخروبههای شهری تا تصمیم قضایی؛ دستور تازه برای ساماندهی پروژههای بلاتکلیف
