سرمایه‌گذاری‌ها و خانه‌سازی‌های ایران در ونزوئلا

به گزارش صما، درحالی‌که همکاری‌های عمرانی ایران و ونزوئلا طی بیش از یک دهه گذشته یکی از شاخص‌ترین نمونه‌های صدور خدمات فنی و مهندسی ایران به خارج از کشور بوده، مرور پروژه‌های مسکونی اجراشده در این کشور نشان می‌دهد این مسیر از قراردادهای میلیارددلاری و تحویل هزاران واحد مسکونی، به ابهام در بازگشت سرمایه و توقف پروژه‌ها رسیده است.

روابط ایران و ونزوئلا در حوزه ساخت‌وساز و مسکن، طی بیش از یک دهه، یکی از شاخص‌ترین نمونه‌های صدور خدمات فنی و مهندسی ایران به خارج از کشور بوده است. از امضای قراردادهای اولیه ساخت واحدهای مسکونی در سال ۱۳۹۰ تا روایت‌های بعدی از تکمیل پروژه‌ها، چالش‌های اجرایی و ابهام‌های مالی، مجموعه‌ای از اخبار رسمی، تصویری چندلایه از این همکاری ارائه می‌دهد. آنچه در ادامه می‌آید، بازخوانی مستند این مسیر بر اساس گزارش‌های منتشرشده در مقاطع زمانی مختلف است.

مرداد ۱۳۹۰ | آغاز رسمی پروژه‌های مسکونی ایران در ونزوئلا

قرارداد ساخت بیش از ده هزار واحد مسکونی

رادیوی دولتی ونزوئلا در مرداد ۱۳۹۰ گزارش داد ایران و ونزوئلا توافقنامه‌ای به ارزش یک میلیارد دلار امضا کرده‌اند که بر اساس آن، بیش از ده هزار واحد مسکونی توسط ایران در مدت هجده ماه در این کشور ساخته می‌شود.

این قرارداد به امضای «ریکاردو مولینا» وزیر مسکن ونزوئلا، نماینده شرکت ایرانی «کیسون» و «عبدالرضا مصری» سفیر فوق‌العاده و تام‌الاختیار جمهوری اسلامی ایران در کاراکاس رسید. وزیر مسکن ونزوئلا اعلام کرد این توافق در چارچوب گسترش همکاری‌های دو کشور و در راستای «نهضت بزرگ مسکن» اعلام‌شده از سوی «هوگو چاوز» رییس‌جمهوری وقت ونزوئلا منعقد شده است.

بر اساس این گزارش، این واحدهای مسکونی در قالب مجتمع‌هایی شامل مدرسه، مراکز بهداشتی و ورزشی، مراکز توزیع مواد غذایی و زیرساخت‌های خدمات شهری ساخته می‌شد. سرمایه‌گذاری پیش‌بینی‌شده برای این پروژه حدود چهارصد میلیون دلار و دو میلیارد و دویست و پنجاه میلیون بولیوار اعلام شد و نیروی انسانی آن از اتباع هر دو کشور تامین می‌شد.

این مجتمع‌ها در مجموع ده هزار و هشت واحد مسکونی چهارطبقه با آپارتمان‌های دو و سه‌خوابه را شامل می‌شد و اسکان حدود چهل و پنج هزار نفر در استان‌های «کومونیوارس»، «لس گوایوس» و «یوکوتان» را هدف‌گذاری کرده بود.

آذر ۱۳۹۲ | اعلام تحویل بیست هزار واحد مسکونی

اظهارات سفیر ونزوئلا در ایران

در آذر ۱۳۹۲، «آمن هوتب زامبرانو» سفیر ونزوئلا در ایران در گفت‌وگو با خبرگزاری فارس اعلام کرد که ایران تاکنون بیست هزار واحد مسکونی با کیفیت برای اقشار کم‌درآمد ونزوئلا ساخته و تحویل داده است.

به گفته وی، از مجموع حدود پانصد هزار واحد مسکونی ساخته‌شده توسط شرکت‌های خارجی در ونزوئلا، سهم ایران بیست هزار واحد بوده که توسط شرکت «کیسون» احداث شده است. زامبرانو تاکید کرد کیفیت واحدهای ساخته‌شده توسط شرکت ایرانی در مقایسه با سایر شرکت‌های خارجی «بهتر و خوب» بوده و ونزوئلا همزمان به دنبال کیفیت مناسب و قیمت قابل‌قبول در پروژه‌های مسکونی بوده است.

او همچنین اعلام کرد شرکت ایرانی سازنده مسکن در ونزوئلا توانسته است به‌طور متوسط در هر ساعت دو واحد مسکونی برای اقشار کم‌درآمد احداث کند و دولت ونزوئلا علاقه‌مند به ادامه فعالیت شرکت‌های ایرانی در این کشور است.

شهریور ۱۳۹۳ | تحویل شهرک دو هزار و پانصد واحدی

افتتاح رسمی با حضور رییس‌جمهوری ونزوئلا

در شهریور ۱۳۹۳، واحد مرکزی خبر گزارش داد یک شهرک مسکونی دو هزار و پانصد واحدی ساخت یک شرکت ایرانی در شهر «سن فیلیپه» از ایالت «یاراکوی» به دولت ونزوئلا تحویل شد. ساخت این شهرک حدود یک سال و نیم به طول انجامیده بود.

مراسم رسمی افتتاح این پروژه به‌صورت ویدیوکنفرانس و با حضور «نیکلاس مادورو» رییس‌جمهوری ونزوئلا و «محمدرضا نعمت‌زاده» وزیر صنعت، معدن و تجارت ایران برگزار شد. همچنین وزیران امور خارجه، دفاع و مسکن ونزوئلا در این مراسم حضور داشتند.

«خورخه ارئاسا» معاون اول رییس‌جمهوری ونزوئلا در محل پروژه اعلام کرد این شهرک بر اساس استانداردهای روز و با کیفیتی بالا ساخته شده و از همه تاسیسات خدمات شهری برخوردار است. نیکلاس مادورو نیز از ایران به‌دلیل مشارکت در تامین مسکن مردم ونزوئلا قدردانی کرد و پیشرفت‌های جمهوری اسلامی ایران را الگویی موفق دانست.

در همین مراسم، وزیر صنعت، معدن و تجارت ایران اعلام کرد که تا آن زمان شرکت‌های ایرانی دوازده هزار و پانصد واحد مسکونی در ونزوئلا ساخته‌اند و این رقم تا دو ماه بعد به بیست هزار واحد خواهد رسید.

تیر ۱۳۹۸ | روایت وزیر راه دولت دهم از تجربه ونزوئلا

مسکن مهر و صدور خدمات فنی و مهندسی

در تیر ۱۳۹۸، علی نیکزاد، وزیر راه و شهرسازی دولت دهم، در برنامه «جهان‌آرا» به تشریح تجربه ساخت مسکن مهر ایران در ونزوئلا پرداخت. او توضیح داد که پس از بازدید «هوگو چاوز» از پروژه مسکن مهر پرند در سال ۱۳۸۹، دولت ونزوئلا درخواست ساخت واحدهای مسکونی را مطرح کرد.

به گفته نیکزاد، در مرحله نخست سی و پنج هزار واحد مسکونی توسط شرکت‌های ایرانی ساخته شد که به‌موقع تحویل داده شد و ارزآوری برای کشور به همراه داشت. او افزود در مرحله دوم، درخواست ساخت بیست و پنج هزار واحد دیگر مطرح شد اما ایران اجرای مستقیم آن را نپذیرفت و شرکت‌های دیگری معرفی شدند.

نیکزاد این تجربه را نمونه‌ای از ظرفیت بالای صدور خدمات فنی و مهندسی ایران دانست و تاکید کرد که این مسیر می‌توانست در کشورهای دیگر منطقه نیز ادامه یابد.

مهر ۱۴۰۳ | ارزیابی ریسک و توقف پروژه‌ها

اظهارات رییس کانون انبوه‌سازان تهران

در مهر ۱۴۰۳، ایرج رهبر، رییس کانون انبوه‌سازان تهران، در گفت‌وگو با خبرگزاری ایلنا اعلام کرد ورود شرکت‌های انبوه‌سازی ایرانی به ونزوئلا از دولت احمدی‌نژاد آغاز شد و در نهایت ایرانی‌ها ده هزار واحد مسکونی در این کشور ساختند.

او با اشاره به ریسک بالای حضور در پروژه‌های خارجی گفت: بازار ونزوئلا در ابتدای کار جذاب بود و پرداخت‌ها به‌صورت دلاری انجام می‌شد، اما با توقف پرداخت دلاری و تبدیل آن به پول ملی ونزوئلا، ادامه پروژه‌ها صرفه اقتصادی خود را از دست داد و عملا متوقف شد.

رهبر تاکید کرد که فاصله جغرافیایی، هزینه‌های لجستیکی و نبود تضمین‌های مالی، چالش‌های جدی برای بخش خصوصی ایران ایجاد کرد؛ با این حال پروژه ده هزار واحدی ونزوئلا با مصالح ساختمانی ایرانی اجرا شد و بخشی از نیروهای مدیریتی نیز از ایران اعزام شدند.

دی ۱۴۰۴ | ابهام در سرنوشت سرمایه‌گذاری‌ها

گزارش یورونیوز از بدهی‌های کاراکاس به تهران

در دی ۱۴۰۴، یورونیوز در گزارشی به بررسی سرنوشت مبهم بدهی‌ها و سرمایه‌گذاری‌های ایران در ونزوئلا پرداخت. این گزارش با اشاره به سند همکاری جامع بیست‌ساله امضاشده در سال ۱۴۰۱، اعلام کرد که بیش از هشتاد قرارداد و تفاهم‌نامه میان دو کشور در دو سال اخیر نهایی شده است.

بر اساس این گزارش، در کنار همکاری‌های نفتی و پتروشیمی، نوسازی زیرساخت‌ها یکی از محورهای اصلی روابط دو کشور بوده است. با این حال، اختلاف میان آمارهای رسمی صادرات و برآوردهای غیررسمی و همچنین تحولات سیاسی اخیر در ونزوئلا، آینده سرمایه‌گذاری‌های ایران از جمله در حوزه مسکن را با عدم قطعیت مواجه کرده است.

جمع‌بندی

مرور اخبار منتشرشده از سال ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۴ نشان می‌دهد پروژه‌های مسکونی ایران در ونزوئلا، از یک همکاری گسترده و مورد استقبال دولت میزبان آغاز شد و به‌تدریج تحت تاثیر تغییر شرایط اقتصادی، مالی و سیاسی، با محدودیت‌ها و توقف‌هایی مواجه شد. این تجربه، تصویری مستند از فرصت‌ها و چالش‌های صدور خدمات فنی و مهندسی ایران در خارج از کشور ارائه می‌دهد؛ مسیری که همچنان در حافظه اقتصادی و عمرانی روابط دو کشور باقی مانده است.