هشدار دبیر انجمن سیمان درباره توقف صادرات و از دست رفتن بازارها

ابلاغ یک دستورالعمل جدید از سوی بورس کالا، صادرات سیمان ایران را که طی ماه‌های اخیر با سازوکاری شفاف انجام می‌شد، به‌طور ناگهانی متوقف کرده است؛ تصمیمی که به گفته علی‌اکبر الوندیان، دبیر انجمن صنفی تولیدکنندگان صنایع سیمان، به منزله «تحریم داخلی» بوده و می‌تواند به از دست رفتن بازارهای خارجی منجر شود.

صادرات شفاف سیمان؛ مسیری که ناگهان مسدود شد

در نیمه نخست امسال و بر اساس مصوبه دولت در شهریورماه، با همکاری انجمن صنفی صنعت سیمان مقرر شد صادرات سیمان و کلینکر کشور صرفا از مسیر بورس کالا و با استفاده از گواهی صادراتی انجام شود. این سازوکار با هدف افزایش شفافیت، نظارت دقیق بر معاملات و استمرار صادرات در شرایط تحریمی طراحی شده بود و طی ماه‌های گذشته نیز به‌عنوان یک الگوی موفق مورد استفاده قرار گرفت. اما در هفته‌های اخیر، با ابلاغ دستورالعمل جدید بورس کالا، این مسیر عملا مسدود شده است.

شرط جدید برای خریداران خارجی

علی‌اکبر الوندیان، دبیر انجمن صنفی تولیدکنندگان صنایع سیمان کشور در این رابطه اظهار کرد: بر اساس ابلاغیه جدید بورس کالا، خرید سیمان صادراتی ایران توسط مشتریان خارجی منوط به داشتن روادید تجاری شده است. وی افزود: بیش از دو هفته است که به بهانه‌هایی مانند مبارزه با پولشویی، از تجار خارجی که در شرایط تحریم با ایران همکاری می‌کنند، خواسته شده روادید تجاری دریافت کنند و همین موضوع، صادرات سیمان را به حاشیه رانده است.

گرفتار شدن تجار خارجی در محدودیت‌های تحریمی

دبیر انجمن صنایع سیمان با اشاره به پیامدهای این تصمیم گفت: پیش از این، امکان فعالیت در رینگ صادراتی از طریق اشخاص حقیقی خارجی فراهم بود، اما با دستورالعمل جدید، این افراد مجبور به دریافت روادید تجاری شده‌اند. این موضوع باعث درگیری تجار خارجی با محدودیت‌های تحریمی کشور خود شده و از ادامه همکاری با ایران منصرف می‌شوند. هیچ بازرگانی حاضر نیست به‌صورت رسمی اعلام کند با ایران تجارت می‌کند، در نتیجه خریدها متوقف شده و فروش صادراتی شرکت‌ها قفل شده است.

بن‌بست صادراتی و نارضایتی گسترده شرکت‌ها

الوندیان با اشاره به پیگیری‌های انجام‌شده گفت: طی روزهای گذشته از طریق بانک مرکزی، سازمان بورس و سایر نهادهای مرتبط پیگیری‌هایی انجام شده، اما تاکنون نتیجه‌ای حاصل نشده است. آیین‌نامه جدید بورس کالا ما را به بن‌بست رسانده و نارضایتی گسترده‌ای در میان شرکت‌ها ایجاد کرده است؛ به‌گونه‌ای که برخی پیشنهاد خروج از بورس کالا را مطرح کرده‌اند، درحالی‌که حدود دو سال زمان صرف شد تا این سازوکار شفاف شکل بگیرد.

سازوکار شفاف که از کار افتاد

دبیر انجمن صنفی صنایع سیمان توضیح داد: شرکت‌های سیمانی محصولات خود را به‌صورت شفاف عرضه می‌کردند، وجوه حاصل به تالار دوم بازمی‌گشت و کالا طبق ضوابط گمرکی صادر می‌شد. به گفته وی، این مدل دقیقا برای شرایط تحریمی طراحی شده بود، اما تصمیم جدید، این مسیر را به‌طور کامل مسدود کرده است. الوندیان تصریح کرد: اگرچه ممکن است این دستورالعمل با هدف حذف برخی رانت‌ها صادر شده باشد، اما در عمل آسیب جدی به کل صنعت سیمان وارد کرده است.

مسدود شدن کدهای بورسی خارجی

وی با انتقاد از نبود راهکار جایگزین گفت: پیش از این، معاملات تحت نظارت کامل بورس انجام می‌شد و شفافیت حداکثری وجود داشت، اما اکنون با محدود شدن کدهای بورسی خارجی، صادرات عملا قفل شده است. الوندیان افزود: حتی پس از ابلاغ این دستورالعمل، هیچ مسیر جایگزینی برای ادامه صادرات ارائه نشده است.

شفافیت مالی یا انسداد صادرات؟

دبیر انجمن صنایع سیمان درباره توجیه سیاست‌گذاران اظهار کرد: شاید دلیل این تصمیم، مسائل مربوط به پولشویی و شفافیت مالی باشد، اما در عمل دریافت پول از مسیرهای رسمی برای خریداران خارجی ممکن نیست. در این روش، معاملات از طریق بورس انجام، کالا به گمرک ارسال و وجوه بازمی‌گشت. بدین ترتیب همه چیز تحت نظارت بوده و سطح شفافیت نسبت به گذشته به‌مراتب بالاتر بود.

«تحریم داخلی» در کنار تحریم‌های خارجی

الوندیان با انتقاد شدید از شرایط موجود تاکید کرد: با یک آیین‌نامه، تمام مسیرهای دور زدن تحریم‌ها مسدود و صادرات کاملا قفل شده است. گویی یک تحریم داخلی به تحریم‌های خارجی اضافه شده باشد. وی افزود: خریداران خارجی همواره نگران محرمانه نبودن معاملات بودند و اکنون با مسدود شدن کدهای بورسی، حاضر به ادامه همکاری نیستند. این در حالیست که طی روزهای اخیر، هیچ اقدام موثری از سوی وزارتخانه‌های ذیربط یا سازمان بورس برای حل مشکل انجام نشده است.

درخواست خروج از بورس کالا

وی تصریح کرد: برخی شرکت‌های تولیدی ناچار شده‌اند با مقامات عالی کشور مکاتبه کرده و خواستار خروج از بورس کالا شوند، چراکه این تصمیم نه‌تنها کمکی به شفافیت نکرده، بلکه عملا زحمات دو ساله را بی‌اثر و صادرات را فلج کرده که همین امر به ایجاد مشکلات درآمدی جدی برای شرکت‌ها شده است.

توقف کامل صادرات در مرزهای کشور

الوندیان در پایان هشدار داد: بیش از دو هفته است که صادرات صنایع سیمانی به‌طور کامل متوقف شده و شرکت‌های فعال در مرزهای غربی و جنوبی کشور به‌شدت تحت تاثیر قرار گرفته‌اند. اگر این وضعیت اصلاح نشود، آسیب جدی و بلندمدتی به صادرات کشور وارد خواهد شد.

جمع‌بندی

بررسی اظهارات فعالان صنعت سیمان نشان می‌دهد دستورالعمل جدید بورس کالا، برخلاف هدف اولیه شفاف‌سازی، به انسداد مسیر صادرات منجر شده است. در شرایطی که صنعت سیمان یکی از بخش‌های مهم و ارزآور کشور محسوب می‌شود، تداوم این وضعیت می‌تواند جایگاه ایران را در بازارهای منطقه‌ به خطر بیندازد. لذا، بازنگری فوری در این سیاست و ارائه راهکارهای جایگزین، شرط اصلی حفظ صادرات و جلوگیری از خروج سرمایه و بازارهای خارجی است.