سناریوهای نقدینگی؛ دو راهی قفل کردن کارگاه یا هضم ابزارهای SCF و اوراق گام

علیرضا کیانی، رییس کمیسیون بازار پول و سرمایه اتاق بازرگانی تهران، سخنان خود را با تمرکز بر ارقام و واقعیت‌های عریان پولی کشور آغاز کرد و اشاره نمود که همین تحلیل‌ها را ساعاتی پیش به طور مستقیم به اطلاع دکتر عارف، معاون اول رییس‌جمهور، رسانده است تا واقعیت کف بازار به گوش زعمای قوم برسد؛ چرا که گزارش‌های ارسالی به مقامات معمولا بیش از حد مثبت و به دور از واقعیت‌های ملموس است.

کیانی مختصات نقدینگی سال ۱۴۰۵ کشور را ترسیم کرد و گفت برای تامین ارز ۱۰ میلیارد دلاری کالاهای اساسی که پیش از این با نرخ ۲۸,۵۰۰ تومان محاسبه می‌شد، با توجه به تحولات ارزی جدید، به تنهایی حدود ۱۰۰۰ همت (هزار میلیارد تومان) نقدینگی ریالی نیاز است. . همچنین برای ۶۰ میلیارد دلار حجم تجارت کشور با دلار واقعی بازار که به نرخ‌های نجومی (حدود ۱۳۰ هزار تومان) رسیده است، بیش از ۳۰۰۰ همت منابع ریالی جدید لازم است که در مجموع، با فرض خوش‌بینانه گردش دوبار در سال (بازه ۶ ماهه)، اقتصاد کشور صرفاً برای حفظ سطح فعالیت‌های امسال خود به ۴۰۰۰ همت نقدینگی نیاز دارد.

وی با اشاره به کسری بودجه ۱۰۰۰ همتی دولت و برنامه انتشار ۱۰۰۰ همت اوراق بدهی برای جذب پول از جامعه، کل نقدینگی موجود در کشور را ۱۴ هزار همت اعلام کرد و هشدار داد که اگر دولت برای جبران این حفره ۴۰۰۰ همتی به چاپ پول رو آورد، پایه پولی منفجر شده و تورم سه‌رقمیِ ونزوئلایی قطعی خواهد بود. از سوی دیگر، اگر پول چاپ نشود، رکود تورمی (Stagflation) شدیدی که اکنون ۷ سال است بر اقتصاد سایه انداخته، با شدت بیشتری تداوم خواهد یافت. کیانی با ارایه آماری از تسهیلات بانکی فاش کرد که سهم بخش مسکن از کل وام‌های اعطایی سیستم بانکی به بیزینس‌ها در سال ۱۴۰۱ معادل ۷.۲ درصد بوده، اما در نه ماهه سال ۱۴۰۴ این سهم به ۳.۶ درصد (یعنی دقیقاً نصف) سقوط کرده است. وضعیت سال پیش‌رو به مراتب وخیم‌تر خواهد بود؛ زیرا بانک مرکزی سیاست کنترل مقداری ترازنامه بانک‌ها را با شدت ۲ درصد روی دارایی‌ها و بدهی‌ها قفل کرده و دسترسی به ریال را به شدت سرکوب خواهد کرد.

رییس کمیسیون پول و سرمایه اتاق بازرگانی، سازندگان را در برابر یک دو راهی تلخ و گریزناپذیر قرار داد: «یا کار را کاملا زمین بگذارید و کارگاه‌ها را بخوابانید، یا به سرعت به سمت بهره‌وری مالی و ابزارهای خلاقانه تامین مالی حرکت کنید». وی با تاکید بر اینکه هیچ بازاری از جمله ساختمان توانایی رقابت با نرخ رشد دلار و طلا را در سال آینده نخواهد داشت (کما اینکه ارزش کل بازار بورس ایران نیز از ۱۳۰ میلیارد دلار به ۸۵ میلیارد دلار سقوط کرده است)، به فعالان هشدار داد که بانک‌ها حتی یک ریال از خط اعتباری ۷۰۰ همتی موظف مسکن را پرداخت نخواهند کرد؛ زیرا اصولا نقدینگی ندارند و این ارقام صرفاً به صورت اوراق کاغذی منتشر می‌شوند و ریالی وارد بازار نخواهد شد.

کیانی راهکار عملیاتی اتاق بازرگانی را بهره‌گیری از ابزارهای نوین پولی درون‌زنجیره‌ای نظیر «اوراق گام» (گواهی اعتبار مولد)، «فکتورینگ» و سیستم‌های تامین مالی زنجیره تامین (SCF) معرفی کرد. وی اعلام کرد که اتاق بازرگانی موافقت بانک مرکزی را برای دو زنجیره دارویی و نهاده‌ها دریافت کرده و انبوه‌سازان باید سومین زنجیره باشند. مزیت بزرگ اوراق گام این است که از ابتدای زنجیره صادر شده و فولادسازان و کارخانجات سیمان امروز مایل به پذیرش آن هستند؛ زیرا اولا بانک مرکزی به ازای این اوراق به آن‌ها ارز تخصیص می‌دهد و ثانیا بر اساس مصوبات جدید، پرداخت‌های دولتی نظیر مالیات و عوارض گمرکی با اوراق گام میسر شده است. وی در پایان از فعالان خواست که نبود شدید نقدینگی و فلج شدن جریان وجوه نقد (Cash Flow) را به عنوان پرخطرترین پارامتر سال آینده کاملا جدی بگیرند.

اخبار مرتبط:

سخنرانی تورج ناییج‌پور، توسعه‌گر و سازنده پروژه ادیما، در نشست استراتژیک صنعت ساختمان در غبار:

منشور مدارای اجتماعی و استقامت در سازندگی؛ الگوبرداری از شاهکار تاریخی خواجه نصیر

سخنرانی امیر اکبرزاد، سرمایه‌گذار و توسعه‌گر، رییس هیات مدیره شرکت تربت پاک در نشست استراتژیک صنعت ساختمان در غبار:

مدل کاندومینیوم هتل؛ بازتعریف مالکیت و تنوع‌بخشی به ابزارهای جذب سرمایه‌های خرد

گزارش تصویری نشست استراتژیک صنعت ساختمان در غبار (اسفند ۱۴۰۴)

سخنرانی حسین عبده تبریزی، استاد دانشگاه و اقتصاددان در نشست استراتژیک صنعت ساختمان در غبار:

وضعیت تعلیق؛ روایتی از اقتصاد ایران در مرز جنگ و صلح

سخنرانی داوود دوست محمدی، مدیر گروه ساختمانی نکسا در نشست استراتژیک صنعت ساختمان در غبار

ایستادگی برند در کوران بحران؛ ترجیح آبروی حرفه‌ای بر منافع کوتاه‌مدت مالی

سخنرانی مهدی محرمی شام‌اسبی، رییس سازمان نظام مهندسی استان تهران، در نشست استراتژیک صنعت ساختمان در غبار:

ریشه رکود ساخت‌وساز به قبل از جنگ باز می‌گردد / راهکار خروج «سرمایه‌های خرد» است

عضویت در کانال صما (مجله ساختمان)