معماری داخلی در ژاپن
سبک معماری داخلی ژاپنی، از اصلی ترین سبک های تأثیرگذار در حوزۀ معماری داخلی محسوب می شود. این سبک با قدمتی چند هزارساله، داراي هویت تعریف شده و مشخصی از ویژگی های سبکی، از کلیّت فرم خارجی تا فضای داخلی و مبلمان و عناصر داخلی است. آنچه که به عنوان خانه و سبک ژاپنی در حوزۀ معماری مطرح است، خانه هايی چوبی با سقف شیب دار در ميان باغ است .در معماری سنتی ژاپنی، معماری بر روی سطح زمین توسعه میی ابد؛ به همین خاطر، شکل ساختمان از شکل عناصر طبیعی پیرامون خود تأثیر می پذیرد. سلسله مراتب فضایی در خانه ژاپنی به گونه اي نرم و سیّال و با حداکثر پیوستگی رخ می دهد و ناظر بدون اینکه جدايي فضا را درك كند، به سمت فضای داخلی هدایت می شود. در معماری ژاپنی، پیوستگی و وحدت از ورودی فضای خارجی آغاز شده و به باغ و مسیرهای هدفمند تعریف شده متصل می شود و سپس به سمت ایوان و راهروی خارجی و در پایان به ورودي فضاهاي مختلف داخلی می رسد. در فضاي داخلی این تداوم از طریق درهاي کشویی بین فضاي داخلی و خارجی و درهاي کشویی بین فضاهاي داخلی برقرار شده است که هویت هاي مستقل فضایی را حفظ میکنند و مرزهاي نمادینی را تعریف میکنند.
حداقل رنگ و حذف تزیینات اضافی
كمترين تنوع رنگي،کمک ردن جزئیات و توجه به سادگی، ازخصوصیات بارز سبک ژاپنی است. مصالح طبیعی، فرم و ساختار بیرونی، مبلمان، بافت و رنگ و در حالت کلی ماهیت فضاي ژاپنی را تعریف میکنند. استفاده از چوب هایی با طیف های رنگ قهوه ای، بهک ارگیری رنگ سبز و زرد کمرنگ در دیوارها و رنگ سفید در درهای کشویی، چراغ ها و … سبب استفاده از حداقل رنگ های طبیعی در فضاهای داخلی ژاپنی شده است.
موتیف و نمادهای مهم در معماری داخلی ژاپن
در تفکر شرقی نقش نمادها بسیار پر رنگ و حائز اهمیت است و این امر کیی از دلایل تفاوت هاي بسیاري از تمدن هاي مشرق و مغرب زمین است. نگاه ژاپنی ها به طبیعت سرشار از نمادگرایی است و براي طبيعت اهميت قدسي قائل هستند. این امر در گل آرایی فضاي داخلی و در پیوند فضاي داخل و خارج و نحوۀ باغ سازي آنها اثر گذاشته است. با اینکه معماري ژاپن از حداقل عناصر و اجزا بهره م یگیرد، اما هر جزء به ظاهر کوچک می تواند مفاهیمی عمیق و نمادین داشته باشد؛ به گونه اي که سنگ هاي طبیعی تز یینی می توانند نمادي از کل هستی تلقی شوند. این عقیده وجود دارد که تمام جهان را می توان در یک سنگ کوچک مشاهده کرد و مهم توجه به جوهره است. از نمادهاي مهم ژاپنی می توان، لوتوس یا گل نیلوفر آبی، شکوفه هاي گیلاس، طاووس، درناي ژاپنی، عقاب، اژدها، ببر و دیگر موجودات قدسی و اساطیري در آيین هاي ژاپني را نام برد. این نمادها و موتیف ها در نقاشی ها یا خوشنویسی هاي طوماري بر دیوار یا درهاي کشویی و یا در قالب اشیاي تز یینی و… ظاهر می شوند.
هندسۀ شبکه های افقی و عمودی
سبک ژاپنی با حذف تز یینات اضافی، روي آوردن به فرم ها و اشکال خالص هندسی و بهره گیري از خطوط افقی عمودي، به نوعی سادگي و خلوص دستی افته است. هندسه شبکه هاي افقی عمودي، از فرم خالص مکعبی فضاي داخلی تا خطوط شبکه اي درها، کف سازي، سقف ها و… را در برم یگیرد.
نبود دیوار با استفاده از درهای کشویی
يكي از انواع درهاي کشویی بین فضاي داخلی و خارجی قرار می گیرند و به سبب کاغذي بودن سطح آنها، نور را از خود عبور م يدهند. این درها در اغلب ساعات روز باز هستند و به نورگیري بیشتر و تهویه هوا کمک میکنند. درهاي کشویی در بین فضاهاي داخلی قرار م یگیرند و با نقاشی هایی که بر روي آنها به سبک ژاپنی کشیده می شود، به زیباتر شدن فضاي داخلی منجر می شوند. این درهاي کشویی به انعطاف پذیري و گسترش فضاي داخلی، چند عملکردي شدن فضاها و وحدت با طبیعت پیرامونی کمک میکنند. در عین حال، با کاهش بار مرده ساختمان، خطرات احتمالی چون آسیب هاي ناشی از زلزله را کاهش م یدهند.
ارتفاع کم فضا و تنوع شکل سقف
در خانۀ سنتی ژاپنی، ارتفاع فضاها کم است و اغلب با سقف هاي شیروانی و مصالح چوبی و کاه گلی هستند. در سبک سنتی ژاپنی انواع سقف وجود دارد. اشکال سقف هاي ژاپنی بسته به عملکرد و مرتبه اتاق ها متفاوت است. معمولاًً در اتاق هاي خاصی مانند سالن تشریفات، خانه هاي مجلّل یا سالن عبادت ممکن است به شكل برجسته و با خطوط شبکه اي از مصالحی مانند چوب، نوارهاي بامبوي تراشیده شده و داراي نقاشی باشند و معمولاًً دیگر اتاق ها سقف صاف و ساده دارند.
پنجره های رايج در معماری داخلی ژاپن
پنجره، عاملی است که از طریق آن با طبیعت و مردم ارتباط برقرار می شود. يكي از انواع پنجره در معماري ژاپن به شکل طاق قوسی یا ناقوسی )زنگوله( است. خاستگاه این نوع پنجره، کشور چین بوده است. نوع ديگري از پنجره ها به شکل دایره هستند که هم جنبۀ عملکردي و هم تز یینی دارند. این پنجره ها اغلب در معابد، خانه هاي سنتی و چایخانه هاي ژاپنی ساخته می شوند. اين پنجره در فرهنگ ژاپنی به عنوان یک دروازه براي بیداري معنوي و روشن بینی محسوب می شود.
انواع گل و گیاه در فضای داخلی
حضور طبیعت در فضاي داخلی ژاپنی، به عنوان عناصري تز یینی نیز رایج است، از آن جمله می توان به هنر گل آرایی ژاپنی اشاره کرد که با همه ظراف تهایش، به تناسب فصل نیز تغ ییر میکند. کادو به شیوه گل آرايي در سبك ژاپني گفته م يشود. در سبک گل آرایی ژاپني، گل و گیاهان، عناصر اصلی را تش یکل م یدهند و ممکن است با مصالح دیگري نیز تر یکب شوند. پرورش گیاه به شیوۀ بونساي )پرورش گیاهان در مقیاس کوچک و مینیاتوري( نیز به گونه اي بازگوکنندۀ همان اید ههایی است که در پس با غهاي ژاپنی وجود دارد. از نمون ههاي شیوۀ بونساي می توان به پرورش افراي قرمز و سبز اشاره کرد. بامبوهاي گلدانی در فضاسازي داخلی ژاپنی کاربرد بسیار دارند. گیاه بامبو نماد رفاقت و دوستی است و صلح و آرامش را به همراه م یآورد و اعتقاد بر این است که تعداد آن باید فرد باشد.
کف سازی
اتاق ها کف پوش هاي حصیرمانندي به نام تاتامی دارند. تاتامی در تابستان سرد و در زمستان
گرم هستند و واحد متراژ خانه است.
برخی از عناصر و مبلمان ژاپن
- تورفتگی هایی در داخل دیوار برای قرارگیری اشیای هنری ژاپنی
- کف پوش های حصیر مانند
- اشیای کوچک تزیینی ژاپن
- کمدها یا کابینت های چوبی متحرک و قابل حمل؛
- قفسه هایی برای قرارگیری و نمایش اشیای کوچک تزیینی و هنری
- کابینت های کوچک با درهای کشویی
- میز مطالعه چوبی در تورفتگی دیوار با ارتفاع کوتاه و معمولا در مجاورت پنجره کشویی
- نوعی آویز پارچه ای با کاغذی طومار مانند با طراحی یا خوشنویسی
- کوسن هایی برای نشستن بر روی تاتامی
- صندلی های ژاپنی که پایه صندلی نداشته و فقط پشتی دارد. این صندلی ها را اغلب به دور میزهای کوتاه ژاپنی به نام زاتاکو که پایه های کوتاهی دارند، می چینند
- صفحات تاشو که توسط نقاشی و خوشنویسی تزیین می شوند
- تا رانمایه قابهای چوبی سردر گفته میشود که معمولا در بالای فوسوما در اتاق های سبک سنتی ژاپنی ساخته میشون رانماها جنبه تزیینی و عملکردی دارند؛ امکان نورگیری و تهویه هوا را میسر می سازند؛ شامل صحنه هایی از مناظر طبیعی، حیوانات، گیاهان، عمارت هاي ژاپنی و یا طرح های کوم کیو هستند
- عنصري تز یینی شبكه اي که از طریق سوارکردن و اتصالات شبکه اي از چوب به صورت الگوهایی پیچیده در کنار هم شکل م یگیرد
- درِكشويي ميان فضاهاي داخلي و خارجي
- درِ كشويي ميان فضاهاي داخلي
