رهبر، عضو هیاتمدیره انجمن انبوهسازان تهران، لطفی، دبیر و محرمی نمین، نایب رییس دوم اتحادیه مشاوران املاک تهران
افزایش قیمت مصالح و تهدید نهضت ملی مسکن؛ آیا دولت چهاردهم موفق میشود؟
گرانی بیسابقه مصالح ساختمانی، حالا دیگر تنها دغدغه سازندگان خصوصی نیست؛ بلکه تداوم نهضت ملی مسکن را با قیمتهای مصوب قبلی به خطر انداخته است. آیا پروژههای دولتی با این هزینههای سرسامآور هنوز هم به صرفه هستند؟
آمارهای جدید وزارت راه و شهرسازی نشان میدهد که علیرغم رکود سنگین در بازار آزاد مسکن، پیکره نهضت ملی مسکن همچنان در حال حرکت است. اما سوال کلیدی اینجاست: آیا این پروژه عظیم دولتی با همان نرخهای گذشته و قدرت خرید محدود متقاضیان، میتواند به خط پایان برسد؟
پیشرفت فیزیکی ۳۵.۳ درصدی؛ نیمی از آن حاصل یک سال و نیم اخیر
بررسی آمار رسمی وزارت راه و شهرسازی از وضعیت پروژههای ۹۹ ساله شهری طرح مسکن ملی (بهغیر از پروژههای نیروهای مسلح) حاکی از آن است که از ابتدای اجرای این طرح در سال ۱۳۹۸ تاکنون، دولت بیش از ۸۵۸ هزار واحد را به عنوان تعهد قطعی ثبت کرده است. از این تعداد، بیش از ۷۲۳ هزار پروانه ساختمانی صادر شده که سهم دولت چهاردهم از این میزان، ۲۴۵ هزار واحد و ۱۸۲۳ پروانه نیز مربوط به دوره جنگ تحمیلی سوم (رمضان) بوده است.
تعداد واحدهایی که عملیات ساخت آنها شروع شده نیز به ۶۶۴ هزار و ۸۳۳ واحد رسیده. از این میان، ۱۳۲ هزار و ۸۴۳ واحد در دولت چهاردهم و ۲۱۴۲ واحد در خلال جنگ اخیر کلید خورده است.
اما مهمترین عدد، پیشرفت فیزیکی پروژههاست که به ۳۵.۳ درصد رسیده. نکته قابل توجه اینکه ۱۸.۵ درصد از این پیشرفت، تنها در طول یک سال و نیم گذشته و در دولت چهاردهم محقق شده است. همچنین تاکنون حدود ۷۹ هزار واحد مسکونی به اتمام رسیده که ۵۸ هزار واحد آن مربوط به دولت چهاردهم و بیش از ۴۴۲۱ واحد مربوط به بازه ۱۱ ماهه منتهی به ۹ اسفند ۱۴۰۴ است.
هشدار ایرج رهبر: قیمتهای قبلی کفاف ساخت را نمیدهد
اما در پشت این آمارهای امیدوارکننده، یک تهدید جدی وجود دارد. ایرج رهبر، عضو هیات مدیره انجمن انبوهسازان استان تهران، در تازهترین اظهارنظر خود نسبت به افزایش هزینهها هشدار داد. او با اشاره به وضعیت تخریب پتروشیمیها و فولادها و تاثیر آن بر موجودی و قیمت مصالح ساختمانی، اعلام کرد که به طور قطع شاهد افزایش قیمت در تمام بخشهای ساختوساز خواهیم بود.
رهبر با صراحت بیشتری درباره سرنوشت نهضت ملی مسکن گفت: «پروژههایی که در حال ساخت بودند، با تعدیل قیمت ادامه پیدا میکنند، اما پروژههای دولتی مانند نهضت ملی مسکن شاید تا حدودی دچار مشکل شوند. چراکه متقاضی باید پول آن را پرداخت کند و قیمتهای قبلی کفاف ادامه ساخت و ساز را نخواهد داد.» او تاکید کرد که باید در قیمتها تجدید نظر شود، در غیر این صورت با توجه به کاهش قدرت پرداخت مردم، روند اجرا به شدت کند خواهد شد.
در اقدامی دیگر با هدف کمک به سازندگان، دولت اعلام کرد که تا خرداد ماه امسال تعرفه پروانههای ساختمانی تغییری نخواهد کرد. با این حال، فعالان بازار معتقدند این مصوبه به تنهایی نمیتواند انگیزهای برای ساختوساز ایجاد کند، چراکه مشکل اصلی، هزینههای سرسامآور مصالح و نبود تقاضای موثر است، نه هزینه صدور پروانه.
رکودی تاریخی در بازار آزاد مسکن؛ توقف معاملات تهران
در سوی دیگر بازار، شرایط برای خریداران مسکن آزاد نیز روزهای خوشی را سپری نمیکند. در فروردین ماه، بازار مسکن یکی از استثناییترین و در عین حال تلخترین ماههای خود را تجربه کرد. از یک سو تعطیلات نوروزی و از سوی دیگر شرایط جنگی، رکود تورمی شدیدی را به همراه سردرگمی کامل به متقاضیان تحمیل کرد.
بازار مسکن که همواره به امنیت و آرامش نیاز دارد، در شرایط تنش نظامی، از کار میافتد. بدین ترتیب جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران در میانههای سال ۱۴۰۴، این بازار را عملا در رکودی عمیق فرو برده است. سعید لطفی، دبیر اتحادیه مشاوران املاک تهران، در تحلیل علت توقف معاملات مسکن میگوید: «در سال گذشته بازارهای موازی دارای جذابیت بیشتری نسبت به بازار مسکن بودند. چرا که هم نقدشوندگی بهتری دارند و هم امکان جابهجایی سرمایه در دوران جنگ و تنش راحتتر است. به همین دلیل، افق سرمایهگذاری در مسکن کوتاهمدتتر و محتاطانهتر شده است.» لطفی تاکید کرد که مسکن همچنان یک سرمایهگذاری امن و مطمئن برای حفظ ارزش دارایی است، اما شرایط جنگی، رفتار سرمایهگذاران را به سمت داراییهای نقدشوندهتر سوق داده است.
سمانه محرمی نمین، نایب رییس دوم اتحادیه مشاوران املاک، نیز بازار را اینگونه توصیف میکند: «این روزها رفتار سرمایهگذاران بیش از گذشته کوتاهمدت، شرطی و وابسته به اخبار شده است. انتظارات قیمتی و تصمیمات خرید و فروش، بهجای تکیه بر تحلیلهای بلندمدت، به تحولات لحظهای و سیگنالهای سیاسی و اقتصادی گره خورده است.» محرمی تاکید کرد که افزایش قیمت در کنار تعداد کم معاملات، به معنای رونق نیست، بلکه نشانه «رکود تورمی» و یک وضعیت نابهنجار در حوزه مسکن است.
در اسفندماه و نیمه فروردین، حتی یک مورد خرید و فروش مسکن در تهران ثبت نشده است. این تردید و توقف و رشد دوباره قیمتها، باعث شد بسیاری از متقاضیان واقعی مسکن باز هم از خرید جا بمانند. به گفته فعالان، بازار مسکن برای احیای همان تحرک نسبی، به «ترمیم روانی» فعالان و تثبیت متغیرهای اقتصادی و امنیتی نیاز دارد.
ادامه فعالیت نهضت ملی مسکن در بحبوحه جنگ رمضان
اما خبر امیدوارکننده اینجاست که آخرین آمارهای وزارت راه و شهرسازی نشان میدهد عملیات شروع، ساخت و تکمیل پروژههای نهضت ملی مسکن حتی در دوره جنگ رمضان نیز متوقف نشده است. در این مدت حساس، ۱۸۰۰ پروانه ساختمانی صادر و ۴۶۰۰ واحد قرارداد مشارکت مدنی امضا شده است. جزئیات عملکرد در دوران جنگ نشان میدهد که:
- ۲۴۰۰ واحد وارد مرحله شروع ساخت شدهاند.
- ۲۰۰۰ واحد به مرحله اتمام فونداسیون رسیدهاند.
- حدود ۳ هزار واحد عملیات اتمام اسکلت و سقف را پشت سر گذاشتهاند.
- بیش از ۱۵۰۰ واحد به مرحله اتمام سفتکاری رسیدهاند.
- ۹۱۷ واحد نیز اتمام نازککاری آنها در سامانه جامع طرحهای حمایتی مسکن (تم) ثبت شده است.
این ارقام نشان میدهد اگرچه چالش قیمت مصالح و تعدیل نرخهای ساخت، بزرگترین مانع پیش روی نهضت ملی مسکن است، اما اراده اجرایی برای متوقف نماندن پروژهها، حتی در سختترین شرایط جنگی نیز وجود داشته است. حال باید دید دولت چهاردهم برای حل چالش «قیمتهای قبلی در برابر هزینههای جدید» چه راهکاری خواهد یافت.
اخبار مرتبط:
شهرام ملکی، مدیرعامل شرکت عمران شهرهای جدید ایران
وعده مهم وزارت راه به متقاضیان مسکن ملی؛ از افزایش قیمتها جلوگیری میکنیم
ایرج رهبر، عضو هیاتمدیره کانون انبوهسازان تهران
قیمت مصالح ۶۰ درصد گران شد / نهضت ملی مسکن در آستانه توقف کامل
