افول فعالیت صنعتی در خلیج فارس؛ بحرین استیل و واحدهای ذوب آلومینیوم امارات با کمبود مواد اولیه مواجه شدند

مدیریت ایران بر تنگه هرمز، زنجیره تامین مواد اولیه صنایع فلزی منطقه را با بحران مواجه کرده است. کیوان جعفری طهرانی، کارشناس ارشد بازارهای جهانی، هشدار می‌دهد که محدودیت تردد کشتی‌های فله‌بر، واردات آلومینا، سنگ‌آهن و زغال‌سنگ برای واحدهای تولیدی بحرین، امارات و عمان را با اختلال جدی روبه‌رو ساخته و هزینه‌های حمل‌ونقل و بیمه را به شدت افزایش داده است. این شرایط، ظرفیت تولید آلومینیوم و فولاد در کشورهای خلیج فارس را تحت فشار قرار داده و می‌تواند تعادل بازار جهانی فلزات پایه را بر هم بزند.

افول فعالیت صنعتی در کشورهای منطقه با تداوم مدیریت ایران در تنگه هرمز

تحولات اخیر در تنگه هرمز، به‌عنوان یکی از مسیرهای حیاتی تجارت دریایی جهان، اکنون آثار ملموسی بر بازارهای کالایی و صنایع معدنی منطقه گذاشته است. مدیریت و محدودیت تردد کشتی‌های فله‌بر در این گذرگاه راهبردی باعث شده واردات مواد اولیه‌ای مانند آلومینا برای اسملترها و واحدهای ذوب آلومینیوم در بحرین و امارات با اختلال روبه‌رو شود. هم‌زمان، روند ورود سنگ‌آهن و گندله از مبدا برزیل به مقصد خلیج فارس و دریای عمان با تاخیر یا تغییر مسیر همراه گردیده است.

به گفته کارشناسان، این وضعیت ریسک تامین مواد اولیه را افزایش داده و هزینه‌های حمل، بیمه و زمان تحویل را بالا برده است؛ موضوعی که مستقیما بر برنامه‌ریزی تولید و تداوم فعالیت صنایع فلزی منطقه اثر می‌گذارد.

اختلال در تامین آلومینا و سنگ‌آهن، نخستین پیامد محدودیت تردد

کیوان جعفری طهرانی، کارشناس ارشد بازارهای جهانی، با اشاره به پیامدهای مدیریت تردد در تنگه هرمز، اظهار کرد: محدودیت در عبور و مرور کشتی‌ها در این گذرگاه راهبردی، به‌ویژه برای کشتی‌های فله‌بر حامل مواد اولیه‌ای مانند آلومینا، سنگ‌آهن و زغال‌سنگ، تبعاتی مستقیم و چندلایه برای صنایع معدنی و فلزی منطقه و همچنین بازارهای جهانی به همراه داشته است.

وی افزود: آنچه در عمل رخ داده، نشان می‌دهد کنترل تردد کشتی‌های فله‌بر موجب شده واردات آلومینا برای واحدهای ذوب آلومینیوم و اسملترهای مستقر در کشورهایی مانند بحرین و امارات با محدودیت جدی روبه‌رو شود. به گفته وی، اختلال در روند ورود آلومینا به این کشورها، بخش مهمی از ظرفیت تولید آنها را با مشکل مواجه کرده و حتی در مواردی به توقف یا کاهش تولید انجامیده است.

بحرین و عمان در خط مقدم آسیب؛ محموله‌های برزیل به چین هدایت شد

جعفری طهرانی تصریح کرد: این وضعیت تنها به زنجیره آلومینیوم محدود نمی‌شود. در بحرین، شرکت «بحرین استیل» (GIIC سابق) به‌عنوان یکی از واحدهای مهم گندله‌سازی، وابستگی بالایی به واردات سنگ‌آهن کنسانتره از برزیل دارد. از زمان آغاز محدودیت تردد در تنگه هرمز، محموله‌های کنسانتره سنگ‌آهن که از برزیل به مقصد خلیج فارس و دریای عمان در حرکت بودند، نه‌تنها برای کارخانه‌های بحرینی بلکه برای پروژه‌ها و واحدهای مستقر در عمان نیز با توقف یا تغییر مسیر مواجه شدند.

وی افزود: بخشی از این محموله‌ها در میانه مسیر به سمت چین هدایت شدند و همین مسئله خسارت مضاعفی را به واحدهای مصرف‌کننده در منطقه تحمیل کرد؛ چراکه هم روند تولید آنها دچار اختلال شد و هم در تامین بلندمدت مواد اولیه با عدم قطعیت بیشتری مواجه گردیدند.

این کارشناس ارشد تاکید کرد: در عمان نیز این اختلال‌ها می‌تواند بر روند توسعه ظرفیت‌ها اثرگذار باشد. با توسعه پروژه‌های فولادی جدید در بنادر عمان، از جمله سرمایه‌گذاری‌های تازه در بندر دقم در ساحل اقیانوس هند، نیاز به مواد اولیه افزایش یافته و هرگونه اخلال در مسیر واردات می‌تواند برنامه‌های توسعه‌ای را با چالش روبه‌رو کند.

زغال‌سنگ؛ نقطه آسیب‌پذیر زنجیره تامین ایران

جعفری طهرانی در ادامه با اشاره به وضعیت زغال‌سنگ اظهار کرد: در میان کشورهای حاشیه خلیج فارس، تقاضای قابل‌توجهی برای واردات زغال‌سنگ وجود ندارد و در عمل، ایران مهم‌ترین واردکننده زغال‌سنگ برای مصرف کوره‌های بلند ذوب‌آهن اصفهان و میدکو به‌شمار می‌رود. به گفته وی، اگر محدودیتی در حمل محموله‌های زغال‌سنگ ایجاد شده باشد، اثر اصلی آن متوجه زنجیره تامین این مجموعه‌ها خواهد بود.

رشد هزینه حمل و بیمه؛ عامل فشار بر بازار جهانی فلزات پایه

این کارشناس ارشد بازارهای جهانی در پاسخ به پرسشی درباره واکنش احتمالی بازار جهانی فلزات پایه از جمله آلومینیوم، گفت: ادامه محدودیت‌ها در تنگه هرمز صرفا یک مسئله حمل‌ونقلی نیست، بلکه می‌تواند به یک عامل اثرگذار بر کل بازار کامودیتی‌ها تبدیل شود. هر زمان که تنش در این منطقه به افزایش قیمت نفت منجر شود، اثر آن به سرعت به سایر کالاهای پایه، از جمله فلزات، محصولات پتروشیمی، فرتیلایزر و بخش کشاورزی نیز منتقل خواهد شد.

وی افزود: اگر این وضعیت ادامه پیدا کند و از یک‌سو عبور و مرور در تنگه هرمز محدود بماند و از سوی دیگر در مسیر دریای عمان نیز ریسک‌های ژئوپلیتیکی تشدید شود، کل زنجیره فلزات پایه، فولاد و سایر کالاهای فله با مشکل حمل‌ونقل مواجه خواهند شد. یکی از مهم‌ترین چالش‌ها در این شرایط، نبود مسیر جایگزین موثر برای بخش مهمی از تجارت منطقه است.

جعفری طهرانی ادامه داد: هرچند برخی کشورها مانند عربستان سعودی تا حدی این امکان را دارند که بخشی از صادرات خود، به‌ویژه نفت، را از طریق خطوط لوله به دریای سرخ و بندر ینبع منتقل کنند، اما این راهکار برای بسیاری از واحدهای صنعتی و معدنی مستقر در حاشیه خلیج فارس وجود ندارد. استفاده از حمل‌ونقل مرکب، ترانس شیپمنت و جابه‌جایی چندمرحله‌ای بار اجتناب‌ناپذیر می‌شود؛ روندی که هم هزینه حمل را افزایش می‌دهد و هم نرخ بیمه را بالا می‌برد. این افزایش هزینه‌ها در نهایت به رشد قیمت تمام‌شده فلزات و مواد معدنی در بازارهای بین‌المللی منجر خواهد شد.

تغییر مسیر خریداران فولاد و تقویت شانس رقبای منطقه‌ای و جهانی

جعفری طهرانی درباره تاثیر محدودیت‌های تردد بر بازار فولاد گفت: تداوم این وضعیت می‌تواند عرضه فولاد و مواد معدنی از کشورهای حوزه خلیج فارس را کاهش داده و به‌طور مستقیم بر تعادل بازار جهانی فولاد اثر بگذارد. اگر مسیرهای حمل با اختلال مواجه شوند و صادرات فولاد و محصولات بالادستی با تاخیر یا وقفه روبه‌رو شود، خریدارانی که پیش از این از ایران یا سایر عرضه‌کنندگان منطقه خرید می‌کردند، به سمت تامین‌کنندگان جایگزین حرکت خواهند کرد.

وی افزود: ایران تنها تولیدکننده فولاد در منطقه نیست و کشورهایی همچون هند، روسیه، چین و ترکیه نیز ظرفیت‌های بزرگی در بازار جهانی دارند. در این میان، چین با توجه به حجم عظیم تولید، زیرساخت‌های حمل‌ونقل گسترده و انعطاف در قیمت‌گذاری، شانس بیشتری برای افزایش سهم خود از بازار خواهد داشت.

جعفری طهرانی تصریح کرد: اگر این روند ادامه یابد، بازار فولاد جهانی ممکن است با جابه‌جایی جریان تجارت مواجه شود؛ به‌طوری‌که مسیرهای سنتی صادرات فولاد و مواد اولیه از منطقه خلیج فارس دچار اختلال شده و خریداران بزرگ آسیایی، اروپایی و حتی آفریقایی به سمت تولیدکنندگان جایگزین در سایر کشورها سوق پیدا کنند.

جمع‌بندی: تداوم محدودیت‌ها، زنجیره‌های تامین را به طور همزمان تحت فشار قرار می‌دهد

کیوان جعفری طهرانی در پایان تاکید کرد: تداوم محدودیت‌ها در تنگه هرمز می‌تواند زنجیره تامین مواد اولیه، هزینه حمل‌ونقل، ساختار رقابت و برآوردهای قیمتی بازارهای جهانی فلزات و فولاد را به‌طور هم‌زمان تحت تاثیر قرار دهد. بنابراین هرگونه تغییر در وضعیت تنگه هرمز مستقیما بر تصمیمات تجاری، قیمت‌گذاری و میزان تولید صنایع معدنی و فلزی در سطح منطقه و حتی جهان اثرگذار خواهد بود.

عضویت در کانال صما (مجله ساختمان)